Avrupa Birliği'nin ticaretten sorumlu üst düzey yetkilisi Valdis Dombrovskis, Çin'in elektrikli otomobil ihracatına yönelik devam eden anti-sübvansiyon soruşturması çerçevesinde Pekin'de kritik temaslarda bulunuyor. Brüksel, Çin'in hızla artan elektrikli araç ihracatını, Avrupa'da on binlerce imalat işinin kaybının başlıca nedeni olarak gösteriyor. Görüşmeler, taraflar arasında tırmanan ticaret gerilimini çözmeyi amaçlıyor.
Görüşmelerin Arka Planı
Avrupa Komisyonu, geçtiğimiz yıl Çin'den gelen elektrikli araçlara yönelik haksız devlet desteklerini araştırmak üzere resmi bir soruşturma başlatmıştı. Soruşturma kapsamında, Çinli üreticilerin aldığı sübvansiyonların AB pazarındaki rekabeti bozduğu ve yerel üreticilere zarar verdiği öne sürülüyor. Brüksel, ön bulgular doğrultusunda Çin menşeli elektrikli araçlara geçici ek gümrük vergileri uygulamaya başladı bile. Bu vergiler, mevcut %10'luk standart tarifenin üzerine eklenerek %38'e kadar çıkabiliyor. Çin ise bu adımları haksız ve korumacı olarak nitelendirerek karşı önlemler alacağı tehdidinde bulunmuştu.
Dombrovskis'in ziyareti, iki taraf arasındaki ticari anlaşmazlıkların çözümü için son diplomatik fırsatlardan biri olarak değerlendiriliyor. AB yetkilileri, Çin'in Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uygun hareket etmesi ve piyasa bozucu uygulamalardan vazgeçmesi halinde vergilerin geri çekilebileceği sinyalini veriyor. Ancak Pekin yönetimi, Avrupa'nın kendi otomotiv sektörünü korumak için ticaret kurallarını siyasallaştırdığını savunuyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
AB ile Çin arasındaki bu gerilim, küresel ticaretin geleceği açısından geniş yankı uyandırıyor. Avrupa'nın elektrikli araç pazarında Çin menşeli markaların payı son yıllarda hızla arttı. Ucuz ve teknolojik açıdan rekabetçi Çin araçları, Avrupalı üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük otomotiv ülkeleri, sektördeki iş kayıplarından endişe duyuyor. Öte yandan, Çin'in misilleme olarak Avrupa'dan yapılan lüks otomobil, şarap ve diğer ürünlere ek vergi getirmesi bekleniyor. Bu durum, halihazırda durgunluk riskiyle boğuşan Avrupa ekonomisi için ek bir belirsizlik kaynağı.
ABD'nin de benzer şekilde Çin elektrikli araçlarına yönelik vergileri artırması, Batı ile Çin arasında teknoloji ve ticaret savaşlarının derinleştiği bir döneme işaret ediyor. AB, transatlantik müttefikiyle aynı çizgide hareket etme eğiliminde olsa da, kendi sanayi politikalarını korumak adına bağımsız adımlar atmayı sürdürüyor. Dombrovskis'in ziyareti, bu denge arayışının somut bir yansıması.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB ile Çin arasındaki ticaret gerilimi, Türkiye'nin otomotiv ihracatı ve dış ticaret dengesi açısından dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Avrupa'nın önemli bir otomotiv üretim üssü konumunda. Çin'e uygulanan ek vergiler, Çinli üreticileri Türkiye'de yatırım yapmaya veya üretimlerini kaydırmaya teşvik edebilir. Nitekim bazı Çinli markalar Türkiye'de fabrika kurma planlarını açıklamış durumda. Öte yandan, AB'nin Çin'e karşı korumacı adımları, Türk ihracatçıları için Avrupa pazarında geçici avantajlar yaratabilir. Ancak küresel ticaret savaşlarının tırmanması, Türkiye gibi ihracata dayalı ekonomiler için riskleri de beraberinde getiriyor. Ankara, hem AB hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, bu gerilimin kendi sanayisine etkilerini dikkatle izlemeli.
