Avrupa Birliği'nin (AB) çelik ithalatına yönelik daha sıkı kotalar getiren 'tarihi' önlemleri, sektörde yaklaşık 200 bin kişinin işini korumaya yardımcı olacak. Avrupa Çelik Birliği (Eurofer) Genel Müdürü Axel Eggert, Çarşamba günü BTV'ye yaptığı açıklamada, yeni düzenlemelerin Avrupalı çelik üreticilerini yüksek enerji maliyetleri ve artan küresel rekabet karşısında rahatlatacağını belirtti. Bloomberg'in haberine göre Eggert, AB'nin aldığı bu kararın 'tarihi' nitelikte olduğunu vurgulayarak, sektörün ayakta kalması için kritik bir adım atıldığını ifade etti. AB, son yıllarda Çin başta olmak üzere Asyalı üreticilerin düşük maliyetli çelik akınına karşı koruma önlemlerini artırıyor. Yeni kotalar, mevcut ithalat sınırlarını daha da daraltarak yerel üreticilere nefes alma alanı sağlamayı hedefliyor. Eggert, özellikle yeşil dönüşüm sürecinde çelik sektörünün rekabetçiliğini koruması için bu tür önlemlerin hayati olduğunu sözlerine ekledi.
Gelişmenin Arka Planı
Avrupa çelik endüstrisi, son yıllarda artan enerji fiyatları ve hammadde maliyetleri nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası enerji krizi, AB'deki çelik üreticilerinin maliyetlerini önemli ölçüde yükseltti. Öte yandan, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin devlet destekli üretim kapasiteleri, küresel piyasada arz fazlasına yol açarak fiyatları baskılıyor. AB, 2018 yılında ABD'nin çelik ve alüminyuma gümrük vergisi getirmesinin ardından benzer korumacı önlemler almış, ancak bu önlemlerin yetersiz kaldığı eleştirileri yapılıyordu. Eurofer, yeni düzenlemelerin sektörün karbon nötr hedeflerine ulaşması için gereken yatırımları teşvik edeceğini savunuyor. Eggert, AB'nin bu adımının aynı zamanda 'karbon sızıntısı'nı önlemeye yardımcı olacağını, yani karbon maliyetlerinden kaçan üreticilerin üretimi AB dışına taşımasının engelleneceğini belirtti.
Yeni kotaların detaylarına göre, AB'nin 2024 yılı için belirlediği çelik ithalat kotası önceki yıla göre %15 oranında daraltıldı. Bu kısıtlama özellikle sıcak haddelenmiş rulo ve inşaat demiri gibi temel ürünleri kapsıyor. AB Komisyonu, kararın Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uygun olduğunu ve geçici bir önlem olarak uygulanacağını duyurdu. Ancak bazı analistler, korumacı politikaların uzun vadede AB'deki çelik fiyatlarını yükselterek otomotiv ve inşaat gibi alt sektörleri olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Buna karşın Eggert, kotaların sektörün sürdürülebilirliği için zorunlu olduğunu ve iş kayıplarını önleyeceğini yineledi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avrupa'nın çelik korumacılığı, küresel ticaret dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. AB'nin ithalat kotaları, başta Çin, Türkiye ve Güney Kore olmak üzere büyük çelik ihracatçılarını doğrudan etkileyecek. Çin'in aşırı kapasite sorunu zaten dünya piyasalarında arz fazlasına neden olurken, AB'nin pazarını kapatması bu ülkelerin alternatif pazarlar aramasına yol açabilir. Öte yandan, AB'nin bu hamlesi diğer büyük ekonomilerde de benzer önlemleri tetikleyebilir. ABD'nin zaten yürürlükte olan çelik tarifeleri ve Hindistan'ın artan korumacı eğilimleri, küresel çelik ticaretinde bölgeselleşme eğilimini güçlendiriyor. Avrupa'nın karbon sınır düzenlemesi mekanizması da (CBAM) devreye girdiğinde, çevre dostu üretim yapmayan ülkelerin AB pazarına erişimi daha da zorlaşacak. Bu durum, küresel çelik endüstrisinde yeşil dönüşümü hızlandırabilir, ancak gelişmekte olan ülkeler için yeni engeller yaratabilir. Eggert, 'Tarihi' olarak nitelendirdiği bu önlemlerin Avrupa'nın endüstriyel egemenliğini koruma yolunda atılmış önemli bir adım olduğunu söyledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB'nin en büyük üçüncü çelik tedarikçisi konumunda ve yeni kotalar doğrudan Türk çelik ihracatçılarını etkileyecek. AB'ye yapılan çelik ihracatı, Türkiye'nin toplam çelik ihracatının yaklaşık %35'ini oluşturuyor. Kotaların daraltılması, Türk üreticilerin alternatif pazarlar bulmasını zorunlu kılarken, kısa vadede gelir kayıplarına yol açabilir. Öte yandan, AB'nin yeşil dönüşüm hedefleri doğrultusunda Türkiye'nin karbon ayak izini düşürmeye yönelik yatırımlar yapması, uzun vadede rekabetçiliğini artırabilir. Türk çelik sektörünün, AB'nin CBAM düzenlemelerine uyum sağlamak için yeşil üretim teknolojilerine yönelmesi gerekiyor. Bu gelişme, Türkiye-AB Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde de önemli bir başlık olacak gibi görünüyor.
