Avrupa Birliği (AB), geri kabul anlaşmalarına uyulmaması nedeniyle Somali'ye yönelik vize kısıtlamalarını artırma kararı alırken, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, ülkesinin gerçek vatandaşlarını geri alacağını ancak Avrupa'nın öncelikle deporte edilenlerin kimliklerini doğrulaması gerektiğini vurguladı. Brüksel'deki diplomatik kaynaklar, AB'nin bu adımının, Somali'nin kendi vatandaşlarını geri kabul etme konusundaki isteksizliğine karşı bir baskı aracı olarak tasarlandığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
AB, son yıllarda artan düzensiz göçle mücadele kapsamında birçok Afrika ülkesiyle geri kabul anlaşmaları imzalamıştı. Ancak Somali, bu anlaşmaları uygulamada en sorunlu ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Brüksel, Somali'nin kendi vatandaşlarını tanıma ve belgeleme konusundaki yetersizliğinden şikayetçi. Bu durum, AB ülkelerinde sığınma başvurusu reddedilen Somalililerin geri gönderilmesini neredeyse imkansız hale getiriyor.
Somali Cumhurbaşkanı Mahmud, ülkesinin bu konuda suçlanamayacağını savunuyor. "Biz gerçek Somalili vatandaşlarımızı geri almaya hazırız. Ancak Avrupa, deporte etmek istedikleri kişilerin kimliklerini doğrulamak zorunda. Aksi takdirde, başka ülkelerin vatandaşlarını bize göndermeye çalışıyorlar," dedi. Cumhurbaşkanı, özellikle İtalya ve İsveç gibi ülkelerin, kimlik tespiti yapılmamış kişileri geri göndermeye çalıştığını iddia etti.
AB'nin vize kısıtlamaları, Somali'den gelen diplomatik ve resmi pasaport sahiplerine yönelik olacak. Bu adım, Somali hükümet yetkililerinin Avrupa'ya seyahatini zorlaştıracak. AB Dış İlişkiler Servisi'nden bir yetkili, "Somali ile işbirliğimizi sürdürmek istiyoruz ancak geri kabul konusunda somut adımlar atılmasını bekliyoruz. Vize kısıtlamaları, bu beklentimizin bir ifadesidir," şeklinde konuştu.
Bölgesel ve küresel boyut
Somali, uzun yıllardır iç savaş ve terörle mücadele eden bir ülke. Ülkede faaliyet gösteren Eş-Şebab örgütü, bölgesel güvenliği tehdit ediyor. Bu nedenle AB, Somali'ye insani yardım ve kalkınma desteği sağlıyor. Ancak geri kabul konusundaki anlaşmazlık, bu ilişkileri zorluyor.
Afrika Boynuzu'ndaki diğer ülkeler de benzer sorunlar yaşıyor. AB, Etiyopya ve Kenya ile de geri kabul anlaşmaları imzalamış ancak uygulamada aksaklıklar bulunuyor. Somali örneği, AB'nin Afrika ülkeleriyle göç konusunda daha sert önlemler alabileceğinin bir işareti olarak değerlendiriliyor.
AB'nin vize kısıtlamaları, aynı zamanda Somali'nin uluslararası alandaki konumunu da etkileyebilir. Ülke, IMF ve Dünya Bankası ile ekonomik reformlar üzerinde çalışıyor. Avrupa ile yaşanacak bir gerginlik, bu reformların finansmanını tehlikeye atabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali ile yakın ilişkiler kuran az sayıdaki ülkeden biri. Ankara, Somali'de büyükelçilik açan, kalkınma yardımları sağlayan ve askeri eğitim veren önemli bir aktör. AB'nin Somali'ye yönelik vize kısıtlamaları, Türkiye'nin Somali'deki etkisini dolaylı olarak artırabilir. Zira AB'nin yaptırımları, Somali'yi alternatif ortaklara yönlendirebilir. Ayrıca Türkiye, Somali ile göç konusunda da işbirliği yapıyor; iki ülke arasında imzalanan anlaşmalar kapsamında düzensiz göçle mücadele ediliyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik ve ekonomik ağırlığını daha da belirgin hale getirebilir.
