Avrupa Birliği, Meta şirketine ait WhatsApp mesajlaşma platformunun, rakip yapay zeka asistanlarına beş iş günü içinde ücretsiz erişim sağlamasını emretti. Karar, Brüksel’in teknoloji devlerine yönelik antitröst soruşturması kapsamında alındı. Meta, düzenlemeyi 'yetki aşımı' olarak nitelendirerek karara itiraz edeceğini açıkladı. Bu gelişme, AB’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında büyük teknoloji şirketlerine yönelik baskısını artırdığı bir dönemde yaşanıyor.
Gelişmenin arka planı
AB Komisyonu, Meta’nın WhatsApp platformunu rakip yapay zeka asistanlarına açmamasının, dijital pazarda haksız rekabete yol açtığını belirtiyor. DMA kapsamında 'eşik bekçisi' olarak sınıflandırılan Meta’nın, mesajlaşma hizmetlerini üçüncü taraf uygulamalarla uyumlu hale getirmesi gerekiyor. Komisyon, WhatsApp’ın rakip asistanlara kapalı olmasının, kullanıcıların alternatifler arasında geçiş yapmasını engellediğini ve yeniliği kısıtladığını savunuyor.
Meta ise bu kararın kullanıcı gizliliğini ve güvenliğini tehlikeye atacağını öne sürüyor. Şirket, WhatsApp’ın uçtan uca şifreleme altyapısının üçüncü taraflarla paylaşılmasının teknik zorluklar yaratacağını ve siber güvenlik risklerini artıracağını belirtiyor. Meta CEO’su Mark Zuckerberg, 'WhatsApp’ın güvenlik modelini başkalarının hatalarına açmak istemiyoruz' ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, yalnızca Meta’yı değil, benzer uygulamalarla büyük teknoloji şirketlerinin tamamını etkileyebilecek bir emsal oluşturuyor. AB, Apple’ın iMessage platformu için de benzer bir soruşturma yürütüyor. Brüksel, iPhone üreticisinin mesajlaşma hizmetini rakiplerine açmamasının DMA’yı ihlal ettiğini düşünüyor. Apple ise iMessage’ın tüketici kitlesinin AB’de eşik bekçisi kriterlerini karşılamadığını savunuyor.
Analistler, AB’nin bu hamlesinin küresel çapta yankı uyandıracağını belirtiyor. Özellikle ABD ve Çin gibi ülkelerdeki düzenleyicilerin benzer adımlar atıp atmayacağı merak ediliyor. Meta’nın itiraz süreci, teknoloji devlerinin düzenlemelere karşı direncinin ne kadar süreceğini gösterecek. AB Komisyonu, Meta’nın itirazını reddederse şirkete günlük küresel cirosunun %5’ine kadar para cezası kesilebileceğini hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, WhatsApp’ın en yoğun kullanıldığı ülkelerden biri olarak bu karardan doğrudan etkilenebilir. AB’nin Meta’ya yönelik düzenlemeleri, Türkiye’deki rekabet hukuku uygulamalarına da emsal teşkil edebilir. Rekabet Kurumu’nun teknoloji devlerine yönelik soruşturmaları göz önüne alındığında, AB’nin bu hamlesi yerel düzenlemelerin şekillenmesinde referans noktası olabilir. Ayrıca, Türk kullanıcıların veri gizliliği ve platformlar arası geçiş konularında daha fazla seçeneğe sahip olması, dijital haklar açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak Meta’nın itirazı sonucunda kararın uygulanmasının ertelenmesi, Türkiye’deki yansımalarını geciktirebilir.
