Avrupa Birliği'nin Akdeniz'den sorumlu Komiseri Dubravka Suica, Pazar günü İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile bir görüşme gerçekleştirerek Avrupa Birliği'nin İsrail ile ilişkilerini, bölgesel istikrarı ve Gazze'nin yeniden yapılandırılması çabalarını ele aldı. Brüksel merkezli görüşmede Suica, AB'nin Gazze'deki insani duruma yönelik tutumunu ve İsrail ile uzun vadeli iş birliği perspektifini değerlendirdi.
Görüşmenin Arka Planı ve AB'nin Tutumu
Dubravka Suica'nın İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile yaptığı görüşme, Avrupa Birliği'nin Orta Doğu'daki rolünü yeniden tanımlamaya çalıştığı bir döneme denk geliyor. AB, uzun süredir İsrail ile stratejik ortaklığını sürdürmekle birlikte, Gazze'deki insani kriz ve yerleşim faaliyetleri konusunda İsrail'e yönelik eleştirilerini de dile getiriyor. Suica'nın "Akdeniz Komiseri" sıfatıyla yaptığı bu görüşme, AB'nin bölgede daha aktif bir diplomatik aktör olma isteğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Avrupa Birliği, 2023 Ekim'inden bu yana Gazze'de yaşanan çatışmaların ardından bölgeye yönelik insani yardımları artırmış ve ateşkes müzakerelerinde arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışmıştı. Ancak AB içinde üye ülkeler arasında İsrail politikası konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Bazı üye devletler İsrail'e yönelik yaptırımları savunurken, diğerleri ilişkilerin normalleştirilmesinden yana. Suica'nın görüşmesi, bu hassas dengede AB'nin ortak bir pozisyon oluşturma çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.
Görüşmede ayrıca Gazze'nin yeniden inşası için uluslararası fonların nasıl seferber edileceği ve bölgede kalıcı bir ateşkesin nasıl sağlanacağı konuları ele alındı. AB, Gazze'nin yeniden yapılandırılması için Filistin Yönetimi'ne destek vermeyi ve uluslararası bağışçılar konferansı düzenlemeyi planlıyor. Suica, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, "İsrail ile yapıcı diyalog kanallarını açık tutmaya devam edeceğiz" mesajını verdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail ve Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler, özellikle son yıllarda inişli çıkışlı bir seyir izliyor. AB, İsrail'in 2023'teki yargı reformu protestoları ve Gazze'deki askeri operasyonları sırasında İsrail hükümetine yönelik eleştirilerini artırmıştı. Buna karşın ticaret, teknoloji ve enerji alanlarında iş birliği devam ediyor. AB, İsrail'in en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. 2022 verilerine göre AB-İsrail ticaret hacmi 46 milyar avronun üzerinde.
Öte yandan, Gazze'nin yeniden inşası meselesi uluslararası toplumun gündeminde önemli bir yer tutuyor. Birleşmiş Milletler, Gazze'deki yıkımın onarılması için 50 milyar doların üzerinde bir fon gerektiğini tahmin ediyor. AB, bu süreçte hem finansal hem de siyasi olarak rol almak istiyor. Ancak İsrail'in Gazze'ye yönelik ablukası ve güvenlik endişeleri, yeniden inşa çabalarını zorlaştırıyor. Suica'nın görüşmesi, bu zorlukların aşılması için diplomatik bir kanal olarak öne çıkıyor.
Avrupa Birliği'nin Orta Doğu'daki etkinliği, ABD'nin bölgeden kısmen çekilmesi ve Rusya'nın Ukrayna savaşına odaklanması nedeniyle son dönemde daha fazla sorgulanıyor. AB, özellikle Akdeniz bölgesinde istikrarı sağlamak için "Akdeniz için Yeni Gündem" adlı bir strateji belgesi yayımlamıştı. Bu strateji, bölgesel ortaklıkları güçlendirmeyi ve ortak güvenlik tehditlerine karşı iş birliğini artırmayı hedefliyor. Suica'nın İsrail ziyareti, bu stratejinin bir parçası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB Komiseri Suica'nın İsrail Dışişleri Bakanı Saar ile görüşmesi, Türkiye'nin Orta Doğu'daki diplomatik pozisyonunu doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Türkiye, Gazze'deki insani krizin sona erdirilmesi ve yeniden inşa çabalarında aktif rol almak istiyor. AB'nin İsrail ile diyaloğu güçlendirmesi, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü zayıflatabilir veya tamamlayabilir. Özellikle enerji ve ticaret koridorları bağlamında Türkiye, AB ile İsrail arasındaki iş birliğinde kilit bir transit ülke konumunda. Ayrıca, AB'nin Gazze'ye yönelik fonları ve yeniden inşa projeleri, Türk müteahhitlik firmaları için fırsatlar yaratabilir. Türkiye'nin Filistin meselesindeki hassasiyeti göz önüne alındığında, AB'nin İsrail ile ilişkilerini normalleştirme çabaları, Ankara'nın bölgesel dengeleri yeniden değerlendirmesini gerektirebilir.
