Avrupa Birliği ve Çin, ticaret savaşını önlemek amacıyla Pekin'de kritik bir görüşme gerçekleştirecek. AB, otomobil başta olmak üzere kritik sektörlerde haksız rekabet olduğu gerekçesiyle Pekin'e karşı tutumunu sertleştirdi. Görüşmelerde, karşılıklı ticari gerilimin azaltılması ve olası bir ticaret savaşının önlenmesi hedefleniyor. Çin'in devlet sübvansiyonları ve pazar erişimi konuları masada olacak.
Görüşmelerin Arka Planı ve AB'nin Sert Tutumu
Avrupa Birliği, son dönemde Çin'e yönelik ticari politikasında belirgin bir sertleşme sergiliyor. AB Komisyonu, özellikle elektrikli otomobil sektöründe Çinli üreticilere sağlanan devlet desteklerinin Avrupalı firmalar aleyhine haksız rekabet yarattığını savunuyor. Bu kapsamda, Çin'den ithal edilen elektrikli araçlara yönelik anti-sübvansiyon soruşturması başlatılmış ve geçici vergiler uygulanmaya başlanmıştı. Çin ise bu adımları Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olarak nitelendiriyor ve misilleme tehdidinde bulunuyor.
AB'nin tutumundaki sertleşme, yalnızca otomobil sektörüyle sınırlı değil. Çelik, yeşil teknoloji, telekomünikasyon ve kamu ihaleleri gibi alanlarda da Çin'in pazar erişimini kısıtlayıcı politikaları ve şeffaf olmayan sübvansiyonları eleştiriliyor. AB, "adil rekabet" ilkesini öne çıkararak, Çin'in reform taahhütlerini yerine getirmesi ve piyasa ekonomisi statüsü kriterlerini karşılaması gerektiğini vurguluyor.
Pekin'de yapılacak görüşmeler, AB-Çin Kapsamlı Yatırım Anlaşması'nın (CAI) onay sürecinin askıya alınmasının ardından iki taraf arasındaki ilk üst düzey yüz yüze temaslardan biri olma özelliği taşıyor. AB yetkilileri, diyaloğun sürdürülmesinin önemine işaret etse de, somut sonuç alınmadan taviz verilmeyeceğini belirtiyor. Çin tarafı ise görüşmelerden olumlu bir sonuç çıkması için işbirliği mesajları veriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ticaret Savaşının Yansımaları
AB ile Çin arasındaki ticari gerilim, küresel ticaret dengeleri açısından kritik bir dönemeçte yaşanıyor. ABD'nin Çin'e yönelik uyguladığı ek gümrük tarifeleri ve teknoloji ihracat kısıtlamaları, Pekin'in Batı ile ticari ilişkilerini daha da karmaşık hale getirmiş durumda. AB'nin de benzer bir yol izlemesi, dünya ticaretinin daha da parçalanmasına ve küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalara yol açabilir.
Çin, AB'nin en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. 2023 yılında ikili ticaret hacmi 800 milyar doları aşmıştı. Ancak AB'nin Çin ile ticaret açığı tarihsel olarak yüksek seyrediyor ve bu durum Avrupalı siyasetçiler üzerinde korumacı önlemler alınması yönünde baskı oluşturuyor. Öte yandan, Çin'in Avrupa'daki yatırımları ve stratejik sektörlerdeki ortaklıkları da güvenlik kaygılarıyla yakından izleniyor.
Olası bir ticaret savaşı, yalnızca iki tarafı değil, küresel ekonomiyi de olumsuz etkileyecek. Dünya Ticaret Örgütü, artan korumacılık önlemlerinin küresel büyümeyi yavaşlatabileceği uyarısında bulunuyor. AB ve Çin'in karşılıklı olarak yüksek gümrük duvarları örmesi, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere birçok ekonomiyi olumsuz etkileyecek. Ayrıca, yeşil dönüşüm için kritik olan teknolojilerde işbirliğinin azalması, iklim hedeflerine ulaşılmasını da zorlaştırabilir.
Görüşmelerden çıkacak sonuç, AB'nin Çin'e yönelik stratejik özerklik arayışının bir testi olacak. AB, hem ekonomik çıkarlarını korumak hem de Çin ile yapıcı bir diyalog sürdürmek arasında denge kurmaya çalışıyor. Pekin'in ise Avrupa ile ilişkilerini istikrara kavuşturarak ABD'ye karşı bir denge unsuru olarak kullanma çabası içinde olduğu değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-Çin ticaret gerilimi, Türkiye'yi doğrudan ve dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, hem AB hem de Çin ile önemli ticari ilişkilere sahip. AB'nin Çin'e yönelik olası ek gümrük vergileri, Türkiye üzerinden yapılan transit ticareti ve Avrupa pazarına yönelik ihracatı etkileyebilir. Ayrıca, Çin'in AB'ye erişiminin kısıtlanması, Türkiye'yi Çin için alternatif bir üretim ve yatırım üssü haline getirebilir. Ancak Türkiye'nin kendi ticaret açığı ve yerli sanayisini koruma ihtiyacı da göz önünde bulundurulmalı. Ankara, denge politikası izleyerek hem AB ile Gümrük Birliği ilişkilerini hem de Çin ile Kuşak-Yol projesi kapsamındaki işbirliğini sürdürmeye çalışacaktır.
