Avrupa Birliği (AB) liderleri, bloğun önümüzdeki yedi yıllık bütçesini belirlemek üzere Brüksel'de bir araya gelirken, Avrupa Komisyonu üye ülkelerin bütçeye sağladığı öz kaynakların artırılmasını önerdi. Altı ay sürmesi beklenen müzakerelerin başlangıcında, Komisyon geçen Temmuz ayında 27 ülkeli blok için 2 trilyon euroluk yedi yıllık bir harcama planı sunmuştu. Ancak sözde "tutumlu ülkeler" olarak bilinen Hollanda, Avusturya, İsveç ve Danimarka, bu rakamın çok yüksek olduğunu belirterek hemen tepki gösterdi ve bütçenin kendi ulusal katkılarına oranla sınırlandırılmasını talep etti.
Bütçe Müzakerelerinin Arka Planı
AB'nin 2028-2034 dönemini kapsayacak Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) müzakereleri, üye ülkeler arasındaki derin görüş ayrılıklarıyla başladı. Komisyon, pandemi sonrası toparlanma, yeşil dönüşüm, dijitalleşme ve savunma harcamaları gibi öncelikleri finanse etmek için 2 trilyon euroluk bir bütçe önerirken, tutumlu ülkeler bu miktarın gayri safi milli gelirlerinin %1,08'i ile sınırlandırılmasını istiyor. Ayrıca, Brexit sonrası oluşan bütçe açığının kapatılması ve yeni gelir kaynakları yaratılması için Komisyon, sınırda karbon düzenlemesi (CBAM), dijital hizmet vergisi ve emisyon ticareti sistemi gibi yeni öz kaynak önerilerini masaya getirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu bütçe savaşının sonucu, yalnızca AB ülkelerinin kalkınma fonları ve tarım sübvansiyonları gibi temel politika alanlarını değil, aynı zamanda bloğun küresel rolünü de etkileyecek. AB, Çin ve ABD ile rekabette teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek ve iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerine ulaşmak için büyük yatırımlara ihtiyaç duyuyor. Ancak üye ülkeler arasındaki gelir dağılımındaki uçurum, özellikle Doğu Avrupa ülkelerinin kalkınma fonlarından yararlanma talebiyle birleşince, müzakerelerin uzun ve çekişmeli geçmesi bekleniyor. Komisyon'un öz kaynak önerilerinin kabul edilmesi durumunda, AB'nin uluslarüstü gelir tabanı genişleyecek ve üye ülkelerin ulusal bütçelerine olan bağımlılığı azalacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB bütçe tartışmaları, Türkiye-Avrupa ilişkilerinde dolaylı ancak önemli bir etki yaratabilir. AB'nin genişleme politikasına ayrılacak kaynakların kısıtlanması, Türkiye'nin üyelik sürecinde katılım öncesi fonların azalmasına yol açabilir. Ayrıca, AB'nin yeşil dönüşüm ve dijital vergi gibi yeni gelir kaynakları oluşturması, Türkiye gibi aday ülkelerin mevzuat uyumunu hızlandırmasını gerektirecek. Özellikle sınırda karbon düzenlemesi, Türk ihracatçıları için ek maliyetler getirebilir. Bu gelişmeler, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde elini güçlendirebileceği gibi, yeni ticari engellerle de karşılaşmasına neden olabilir.
