Avrupa Birliği (AB), Amazon Web Services (AWS) ve Microsoft Azure gibi büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında 'kapı bekçisi' olarak sınıflandırılması gerektiğine karar verdi. Bu karar, AB'nin tüketici teknolojisi şirketlerine yönelik düzenlemelerini, 220 milyar euro değerindeki Avrupa bulut hizmetleri pazarına genişletiyor. DMA, büyük teknoloji şirketlerinin pazardaki hâkim konumlarını kötüye kullanmasını engellemeyi amaçlıyor.
Gelişmenin arka planı
AB Komisyonu'nun kararı, Amazon ve Microsoft'un bulut hizmetlerinin, diğer şirketlerin rekabet etmesini zorlaştıracak şekilde kendi ekosistemlerine bağımlılık yarattığı endişesine dayanıyor. DMA kapsamında 'kapı bekçisi' olarak belirlenen şirketler, verilerini diğer platformlarla paylaşmak, kendi hizmetlerini rakiplerinkinden daha avantajlı konumda sunmamak gibi kurallara uymak zorunda. Aksi halde, küresel cirolarının %10'una varan para cezalarıyla karşılaşabilirler.
Karar, 2023 yılında yürürlüğe giren DMA'nın ilk büyük genişlemesi olarak görülüyor. Daha önce Google, Meta, Apple, Amazon ve Microsoft'un bazı tüketici hizmetleri bu kapsama alınmıştı. Şimdi ise bulut bilişim gibi kurumsal teknoloji alanına adım atılıyor. Bulut pazarında AWS ve Azure, Avrupa'da %50'den fazla pazar payına sahip.
Bölgesel veya küresel boyut
AB'nin bu hamlesi, küresel teknoloji düzenlemeleri açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. DMA, dünyada büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlayan en kapsamlı yasalardan biri. Bulut hizmetlerinin de kapsama alınması, ABD merkezli teknoloji devlerinin Avrupa'daki operasyonlarını daha sıkı bir denetime tabi tutuyor. Bu durum, transatlantik ticarette yeni bir gerilim yaratma potansiyeli taşıyor. ABD'li şirketler, AB düzenlemelerinin aşırı olduğunu ve yenilikçiliği engellediğini savunuyor.
Öte yandan, DMA'nın uygulanması Avrupa'da bulut hizmetlerinde rekabeti artırabilir. Yerel sağlayıcılar, daha düşük fiyatlar ve daha fazla seçenek sunarak pazarda yer edinebilir. Bu da AB'nin dijital egemenlik hedefleriyle uyumlu. Ancak düzenlemenin, özellikle küçük işletmelerde maliyetleri artırabileceği endişesi de var.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin bulut hizmetleri düzenlemesi, Türkiye'deki teknoloji şirketleri ve kamu kurumları için iki yönlü bir etki yaratabilir. Birincisi, Türkiye'nin AB ile dijital ticaretinde, özellikle 15 milyar doları aşan ticaret hacminde, bulut hizmetlerine erişim maliyetleri ve düzenleyici uyum süreçleri etkilenebilir. İkincisi, Türkiye, AB standartlarına uyum sağlamak için kendi düzenlemelerini gözden geçirebilir. Ayrıca, yerel bulut sağlayıcıları, AB'de rekabet avantajı elde edebilir. Ancak Türkiye'nin AB'ye tam üyelik sürecinin durma noktasında olması, bu uyumun gönüllülük esasına dayanacağı anlamına geliyor. Küresel ölçekte ise, büyük teknoloji şirketlerine yönelik düzenlemelerin artması, Türkiye'nin de benzer adımlar atması için bir model oluşturabilir.
