Avrupa Birliği Adalet Divanı, Fransa'nın kendi topraklarında erişime açık olan ve AB'nin diğer ülkelerinde bulunan pornografik web sitelerinden kullanıcıların yaşını doğrulamasını talep etme hakkını tanıdı. 16 Haziran'da alınan karar, Fransa'nın reşit olmayanları çevrimiçi yetişkin içeriğinden koruma çabalarına yasal zemin kazandırdı. Mahkeme, üye ülkelerin, çocukların cinsel içerikli materyallere erişimini engellemek için orantılı önlemler alabileceğini vurgularken, bu tür düzenlemelerin AB'nin dijital hizmetler ve iç pazar kurallarına aykırı olmadığına hükmetti. Karar, Fransa'nın 2020'de kabul ettiği ancak uygulamada zorluklarla karşılaştığı yaş doğrulama yasasını güçlendirecek.
Davanın Arka Planı: Fransa'nın Dijital Çocuk Koruma Yasası ve Uygulama Engelleri
Fransa, 2020 yılında kabul ettiği bir yasayla, ülkede hizmet veren tüm pornografik web sitelerinin kullanıcıların 18 yaşından büyük olduğunu doğrulamak için etkin bir yaş doğrulama sistemi kurmasını zorunlu kılmıştı. Ancak yasanın uygulanması, özellikle AB'nin diğer üye ülkelerinde kurulu olan sitelere yönelik yaptırım gücünün sınırlı olması nedeniyle zorlaşmıştı. Fransız medya düzenleyicisi Arcom, yasanın uygulanması için AB içinde yerleşik sitelere baskı yapmak istediğinde, bazı platformlar yetki alanı dışında olduklarını savunarak itiraz etti. Bunun üzerine Fransız Danıştayı, konuyu AB Adalet Divanı'na taşıdı. Mahkeme, Fransa'nın talebini değerlendirirken, çocukların korunmasının AB hukukunda meşru bir amaç olduğunu ve üye devletlerin bu amaca yönelik önlemler alabileceğini belirtti. Ancak bu tür düzenlemelerin ayrımcılık yapmaması ve iç pazarda ticaret engeli oluşturmaması gerektiğini de ekledi. Mahkeme, Fransa'nın yaş doğrulama yükümlülüğünün AB'nin e-Ticaret Direktifi ve Veri Koruma Tüzüğü ile uyumlu olduğuna karar verdi.
Kararın Küresel ve Bölgesel Boyutu: Dijital Egemenlik ve Çocuk Koruma Politikaları
AB Adalet Divanı'nın bu kararı, dijital çağda ulusal egemenlik ile uluslarüstü kurallar arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi. Karar, üye ülkelerin çevrimiçi içerik düzenleme konusunda daha fazla yetki kullanmasının önünü açabilir. Özellikle Britanya, Almanya ve Avustralya gibi ülkeler, çocukları çevrimiçi zararlardan korumak için benzer yasalar üzerinde çalışıyor. Karar, aynı zamanda büyük teknoloji şirketleri ve porno endüstrisi üzerinde de baskı yaratacak. Site sahipleri, artık yaş doğrulama sistemlerine yatırım yapmak veya Fransa pazarından çekilmek zorunda kalabilir. Uzmanlar, bunun kullanıcı verilerinin korunması açısından da yeni tartışmalara yol açabileceğini, çünkü yaş doğrulama süreçlerinde kimlik bilgilerinin üçüncü taraflarla paylaşılması gerektiğini belirtiyor. Kararın, AB'nin yakın zamanda kabul ettiği Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile uyumlu olduğu, DSA'nın çocuk koruma yükümlülüklerine daha fazla ağırlık verdiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de son yıllarda dijital içeriklerin düzenlenmesi ve özellikle çocukların zararlı içeriklerden korunması konusunda çeşitli yasal adımlar atılmaktadır. AB Adalet Divanı'nın bu kararı, Türkiye'nin benzer düzenlemeleri hayata geçirme konusunda elini güçlendirebilir. Ancak Türkiye'nin AB üyesi olmaması nedeniyle karar doğrudan bağlayıcılık taşımamaktadır. Yine de, uluslararası hukukta emsal teşkil eden bu karar, Türkiye'nin internet yönetimi politikalarına referans olabilir. Türkiye'nin, özellikle sosyal medya ve çevrimiçi platformlar üzerindeki düzenlemeleri göz önüne alındığında, bu kararın ülkedeki mevcut tartışmalara yeni bir boyut kazandırması olasıdır. Öte yandan, yaş doğrulama gibi uygulamaların kişisel verilerin korunması ve ifade özgürlüğü bağlamında dikkatle ele alınması gerekmektedir.
