Türkiye ve aralarında Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün'ün de bulunduğu sekiz ülkenin dışişleri bakanları, İsrail güvenlik güçlerinin Mescid-i Aksa'ya düzenlediği baskını ortak bir bildiriyle kınadı. Bakanlar, işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan kutsal mekâna yönelik bu provokatif eylemin derhal durdurulması çağrısında bulundu. Açıklamada, söz konusu baskının bölgede gerginliği artırdığı ve uluslararası hukuka aykırı olduğu vurgulandı.
Mescid-i Aksa baskınının ayrıntıları
İsrail polisi, 5 Nisan 2023 sabahı erken saatlerde Mescid-i Aksa'nın Kıble Mescidi'ne operasyon düzenlemiş, Filistinli ibadet edenlere müdahale etmişti. Operasyon sırasında çok sayıda Filistinli gözaltına alınırken, olaylar nedeniyle yaralananlar oldu. İsrail makamları, operasyonun gerekçesi olarak 'terörle mücadele' ve 'güvenlik önlemleri'ni öne sürse de, Filistin yönetimi ve uluslararası toplumun büyük bölümü bu müdahaleyi şiddetle kınadı.
Mescid-i Aksa, İslam dünyasının üçüncü kutsal mekânı olarak kabul ediliyor ve yıllardır İsrail-Filistin çatışmasının merkezinde yer alıyor. Özellikle Ramazan ayında bu tür müdahaleler, Filistinliler arasında büyük öfke yaratıyor ve geniş çaplı protestolara yol açabiliyor. İsrail'in zaman zaman statükoyu değiştirme girişimleri, bölgede tansiyonu tırmandırıyor.
Ortak bildiri ve küresel tepkiler
Sekiz ülkenin dışişleri bakanları, yayımladıkları ortak bildiride, 'işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa baskınını ve burada yapılan saldırgan eylemleri şiddetle kınıyoruz' ifadesine yer verdi. Bildiride ayrıca, 'bu tür illegal ve provokatif İsrail uygulamalarının derhal sonlandırılması çağrısında bulunuyoruz' denildi. Bakanlar, tüm taraflara itidal çağrısı yaparken, uluslararası toplumun bu konuda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Ortak bildiriye imza atan ülkeler arasında, yakın zamanda İsrail'le normalleşme adımları atan Birleşik Arap Emirlikleri'nin de bulunması dikkat çekiyor. BAE, İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail'le diplomatik ilişkiler kurmuş olsa da, Mescid-i Aksa gibi hassas bir konuda İsrail'i kınamaktan geri durmadı. Benzer şekilde, İsrail'le uzun süredir diplomatik bağları bulunan Mısır ve Ürdün de bildiriye dahil oldu. Pakistan ve Endonezya ise İsrail'le resmi ilişkisi olmayan ülkeler olarak İslam dünyasının tepkisini yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Mescid-i Aksa baskınını kınayan bildiride başı çeken ülkelerden biri olarak, Filistin davasına verdiği desteği bir kez daha teyit etmiştir. Bu durum, Türkiye'nin hem İslam dünyasında hem de uluslararası arenada Filistin meselesinin savunucusu rolünü pekiştirmektedir. Öte yandan, Türkiye'nin İsrail'le son dönemde normalleşme sürecine girmiş olması, bu tür krizlerde iki ülke arasındaki hassas dengenin korunmasını zorlaştırabilir. Mescid-i Aksa gibi sembolik değeri yüksek bir mekâna yönelik müdahaleler, Türkiye'nin iç kamuoyunda da güçlü tepkilere yol açmakta ve hükümetin Filistin yanlısı söylemini sürdürmesini gerektirmektedir. Bölgesel istikrar açısından, bu tür olayların Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni gerilimlere yol açma potansiyeli bulunmaktadır.
