7 Ekim 2023 tarihinde Hamas tarafından İsrail'e düzenlenen saldırıların ardından kurulması planlanan yeni uluslararası mahkeme, sadece vereceği kararlarla değil, aynı zamanda oluşturacağı kurumsal hesap verebilirlik modeliyle de tarih sahnesinde yerini alacak. Just Security'de yayımlanan analize göre, bu mahkeme, soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gibi ağır ihlallerin yargılanmasında meşruiyet sorununu da beraberinde getiriyor. Mahkemenin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve uluslararası hukuk standartlarına uygunluğu, hem İsrail hem de Filistinli taraflar açısından kritik öneme sahip.
Mahkemenin Kuruluşu ve Yetki Kapsamı
7 Ekim saldırılarında yaklaşık 1.200 İsrailli hayatını kaybetmiş, 250'den fazla kişi rehin alınmıştı. Bu saldırıların ardından, uluslararası toplumda savaş suçları iddiaları gündeme gelmiş ve bir yargı mekanizması kurulması çağrıları yapılmıştı. Yeni mahkeme, bu çağrılara yanıt olarak oluşturuluyor. Ancak mahkemenin yetki alanı, sadece Hamas militanlarını değil, aynı zamanda İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonlarında işlendiği iddia edilen suçları da kapsayacak şekilde geniş tutuluyor. Bu durum, mahkemenin taraflı olacağı endişelerini de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, mahkemenin başarısının, tüm tarafların adil yargılanma hakkına saygı göstermesine ve delillerin tarafsız bir şekilde toplanmasına bağlı olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mahkemenin kuruluşu, sadece İsrail-Filistin çatışmasını değil, aynı zamanda uluslararası ceza hukukunun geleceğini de etkileyecek. Eğer mahkeme başarılı olursa, benzer durumlar için bir emsal teşkil edebilir ve uluslararası toplumun savaş suçlarıyla mücadelesinde yeni bir dönüm noktası olabilir. Ancak başarısız olması halinde, uluslararası yargı mekanizmalarının meşruiyeti sorgulanabilir. Ayrıca, mahkemenin kararları, bölgedeki siyasi dengeleri ve İsrail ile Filistin arasındaki barış sürecini de doğrudan etkileyecek. ABD ve Avrupa Birliği, mahkemenin bağımsızlığını desteklediklerini açıklarken, bazı ülkeler mahkemenin sadece bir tarafı yargılayacağı endişesiyle çekimser kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği güçlü destekle biliniyor. Bu mahkemenin kurulması, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü ve uluslararası hukuka olan bağlılığını test edebilir. Türkiye, mahkemenin tüm tarafları kapsayıcı ve adil olmasını savunurken, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarının da yargılanması gerektiğini vurguluyor. Mahkemenin kararları, Türkiye'nin İsrail ve Filistinli gruplarla ilişkilerinde yeni bir döneme işaret edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin uluslararası hukuk alanındaki duruşu ve insan hakları ihlallerine karşı tutumu, bu mahkeme sürecinde daha da belirginleşecek.
