Yedi Avrupa ülkesi, Sudan’ın Kuzey Kordofan eyaletindeki El-Obeid kentine yönelik paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) saldırılarının derhal durdurulması çağrısında bulundu. Açıklamada, sivillerin giderek ağırlaşan gıda, su ve ilaç kıtlığıyla karşı karşıya olduğu ve büyük bir saldırının yaklaştığına dair ciddi işaretler bulunduğu belirtildi. Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya, Hollanda ve İsveç tarafından yapılan ortak açıklamada, taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısı yapıldı.
El-Obeid kuşatması ve insani kriz
Sudan ordusu ile RSF arasında Nisan 2023’te başlayan çatışmalar, El-Obeid kentini stratejik bir hedef haline getirmiş durumda. Kent, başkent Hartum’u batıdaki Darfur bölgesine bağlayan ana tedarik yolu üzerinde yer alıyor. RSF’nin kenti kuşatarak elektrik ve su şebekelerini tahrip etmesi, 500 bin civarındaki nüfusu insani felaketin eşiğine getirdi. BM Dünya Gıda Programı’na göre, Kuzey Kordofan’da nüfusun yüzde 40’ı akut gıda yetersizliği çekiyor. Avrupa ülkelerinin çağrısı, aynı zamanda RSF’nin El-Obeid çevresindeki köylerde etnik temizlik iddialarına da dikkat çekiyor. Uluslararası Af Örgütü, sivillere yönelik saldırıların savaş suçu teşkil edebileceği uyarısında bulundu.
Sudan ordusu, RSF’nin şehir merkezine sızma girişimlerini püskürttüğünü açıklarken, yerel kaynaklar iki tarafın da ağır kayıplar verdiğini bildiriyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, çatışmalardan kaçan 8 milyonu aşkın insanın yerinden edildiğini, bunun dünyanın en büyük iç yerinden edilme krizi olduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sudan’daki çatışma, bölgesel istikrarsızlığı derinleştiriyor. Mısır, Libya ve Çad gibi komşu ülkeler, savaşın sınırlarına sıçramasından endişe ediyor. RSF’nin Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden silahlandığı iddiaları, Körfez ülkeleri arasındaki rekabeti de açığa çıkarıyor. Bu arada, Suudi Arabistan ve ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen Cidde müzakereleri, tarafların tutumlarındaki katılık nedeniyle ilerleme kaydedememiş durumda. Afrika Birliği’nin barış girişimleri de tıkanırken, BM Güvenlik Konseyi’nde Rusya ve Çin’in vetoları nedeniyle yaptırım kararı alınamıyor. Avrupa Birliği, insani yardım çabalarını artırma sözü verse de, üye ülkeler arasındaki koordinasyon eksikliği yardımların ulaştırılmasını zorlaştırıyor. Uzmanlar, El-Obeid’deki krizin tırmandıkça Orta Afrika ve Kızıldeniz’de güvenlik risklerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan’da hem ordunun hem de RSF’nin güvendiği nadir ülkelerden biri. Ancak çatışmaların derinleşmesi, Kızıldeniz ve Doğu Afrika’daki Türk çıkarlarını olumsuz etkiliyor. Türkiye’nin Hartum Büyükelçiliği halen açık olsa da, ticaret hacmi 2023’te yüzde 40 düştü. Ayrıca, çatışmaların yayılması halinde Mısır ve Libya üzerinden Türkiye’nin enerji projelerine yansımaları olabilir. Sahraaltı Afrika’da artan Türk yatırımları göz önüne alındığında, Sudan’da kalıcı barış sağlanamazsa bölgesel istikrarsızlık Ankara’nın Afrika açılımını sekteye uğratabilir. Bu nedenle Türkiye’nin BM ve Afrika Birliği nezdindeki girişimleri, krizin çözümünde kilit rol oynayabilir.
