ABD'de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü kutlamalarının vazgeçilmezi olan mangal partilerinde servis edilen hamburger köftelerinin büyük bir kısmının yurt dışından ithal edildiği ortaya çıktı. Uzmanlara göre, market raflarındaki et fiyatlarının yüksekliğinin temel nedeni süpermarket politikaları değil, küresel tedarik zincirindeki kırılmalar ve ABD'nin kendi et üretimindeki yapısal sorunlar. Bu durum, Amerikan tüketicisinin bayram sofrasına kadar uzanan bir ekonomik zincirin halkalarını gözler önüne seriyor.
Artan talep, azalan yerli üretim
ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, ülkede tüketilen sığır etinin yaklaşık yüzde 12'si ithal ediliyor. Bu oran, özellikle yaz aylarında talep patlaması yaşanan hamburger kıymasında çok daha yüksek seviyelere çıkıyor. 4 Temmuz haftasında, ABD'de satılan her üç hamburger köftesinden birinin Avustralya, Yeni Zelanda veya Güney Amerika ülkelerinden geldiği tahmin ediliyor. Bunun başlıca nedeni, ABD'deki sığır yetiştiriciliğinin maliyetinin artması ve çiftçilerin daha karlı olan dana eti yerine tahıl üretimine yönelmesi.
Öte yandan, küresel enerji krizi ve lojistik maliyetlerindeki yükseliş, ithal etin fiyatını da artırdı. Ancak asıl çarpıcı nokta, ABD'nin kendi sığır varlığının son 10 yılda yüzde 5 oranında azalmış olması. Uzun süreli kuraklık ve yem fiyatlarındaki artış, birçok besiciyi hayvanlarını kesime göndermeye zorladı. Bu da, yerel üretimin talebi karşılayamamasına yol açtı.
Küresel et ticaretinde dengeler değişiyor
ABD'nin artan ithalat talebi, küresel et piyasasında dengeleri değiştiriyor. Avustralya ve Brezilya gibi büyük üreticiler, ABD pazarına yönelik sevkiyatlarını artırırken, Asya ve Avrupa pazarlarında fiyatlar yukarı çekiliyor. Uzmanlar, bu durumun özellikle gelişmekte olan ülkelerde protein maliyetlerini daha da yükseltebileceği uyarısında bulunuyor. Dünya Bankası verilerine göre, küresel gıda fiyat endeksi son iki yılda yüzde 30'un üzerinde arttı ve bu artışta et fiyatları başı çekiyor. ABD'nin 4 Temmuz'daki et ithalatı, aslında küresel gıda enflasyonunun ve tedarik zinciri kırılganlığının bir sembolü haline gelmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kırmızı et üretiminde zaman zaman ithalata yönelmek zorunda kalsa da, ABD'deki bu tablo küresel et piyasasındaki kırılganlığın bir göstergesi. Türkiye'nin hayvancılık politikalarında yerli üretimi artırma hedefi, bu tür küresel dalgalanmalara karşı önemli bir kalkan oluşturuyor. Özellikle yem maliyetleri ve kuraklık riski, Türkiye için de kritik unsurlar. ABD'deki gelişmeler, Türkiye'nin et ithalatı yapacağı zaman daha yüksek fiyatlarla karşılaşabileceğine işaret ediyor. Bu nedenle, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sürdürülebilir hayvancılık destekleri ve verimlilik artırıcı politikaları, ulusal gıda güvencesi açısından stratejik önem taşıyor.
