Kişisel genetik test şirketi 23andMe, kurucusu ve araştırma enstitüsünün CEO'su Anne Wojcicki'nin Bloomberg ile yaptığı söyleşide, şirketin yükselişi, iflası ve yeniden doğuşu ele alındı. 2006 yılında kurulan ve bir dönem 6 milyar doları aşan değeriyle Silikon Vadisi'nin gözdesi olan şirket, 2023'te veri güvenliği ihlali ve mali çöküşle sarsıldı, ardından iflas başvurusunda bulundu. Wojcicki, konuşmasında şirketin bu zorlu süreçten nasıl çıktığını ve gelecek planlarını anlattı.
23andMe'nin Yükselişi ve Çöküşü
23andMe, tüketicilere doğrudan satılan genetik testlerle bireylerin atalarını ve sağlık risklerini öğrenmelerini sağlayan öncü bir şirket olarak 2006'da kuruldu. Google'ın da aralarında bulunduğu yatırımcılardan büyük fon toplayan şirket, 2021'de halka arz edildi ve piyasa değeri 6 milyar dolara ulaştı. Ancak 2023'te yaşanan veri ihlali, yaklaşık 6.9 milyon kullanıcının verilerinin sızdığı iddialarıyla şirketin itibarını sarstı. Ardından gelen mali zararlar ve hisse fiyatındaki sert düşüş, şirketi iflasın eşiğine getirdi. 2024'te Chapter 11 iflas koruması başvurusu yapıldı.
Wojcicki, iflas sürecinde şirketin varlıklarının ve kullanıcı verilerinin korunması için yoğun çaba harcadıklarını belirtti. Yeniden yapılandırma kapsamında şirketin bazı birimleri satıldı veya kapatıldı. Wojcicki, "Zorlu bir dönemdi ancak 23andMe'nin misyonu olan insanların genetik bilgilerine erişimini demokratikleştirme hedefinden vazgeçmedik" dedi.
Yeniden Doğuş ve Gelecek Planları
Şirket, iflas sürecinin ardından daha odaklı bir iş modeline yöneldi. Wojcicki, araştırma enstitüsü aracılığıyla ilaç keşfi ve kişiselleştirilmiş tıp alanında çalışmalara ağırlık vereceklerini açıkladı. Ayrıca, kullanıcı verilerinin gizliliğini artırmak için yeni önlemler alındığını vurguladı. 23andMe'nin yeniden doğuşu, genetik test pazarındaki rekabetin arttığı bir dönemde gerçekleşiyor; AncestryDNA ve MyHeritage gibi rakipler de benzer hizmetler sunuyor. Uzmanlar, şirketin başarısının büyük ölçüde güveni yeniden tesis etmesine bağlı olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
23andMe'nin iflası ve yeniden yapılanması, Türkiye'deki genetik test pazarını doğrudan etkilemese de küresel genetik veri güvenliği tartışmalarını gündeme getiriyor. Türkiye'de kişisel verilerin korunması kanunu (KVKK) kapsamında genetik verilerin işlenmesi sıkı kurallara tabi. 23andMe gibi yabancı şirketlerin veri ihlalleri, Türk kullanıcıların yurt dışı merkezli genetik test hizmetlerine olan güvenini sarsabilir. Ayrıca, yerli genetik test şirketlerinin önünü açabilir. Sağlık turizmi kapsamında genetik test talebi artan Türkiye için, veri güvenliği ve etik standartlar konusunda farkındalık artıyor. Yetkililerin, yabancı şirketlerin veri ihlallerine karşı Türk vatandaşlarının verilerini koruyacak önlemler alması gerekebilir.
