Avrupa Birliği, 27 ülke dışından gelen paketlere Pazar gününden itibaren 2 euroluk (yaklaşık 2,25 dolar) işlem ücreti uygulamaya başlayacak. Amaç, Çin'den gelen kargo akışını sınırlamak. Yeni ücret, Black Friday, Cyber Monday ve Noel alışveriş sezonunun hemen öncesinde yürürlüğe giriyor ve AB'nin halihazırda uyguladığı 3 euroluk ek ücretin üzerine biniyor.
Yeni Ücretin Arka Planı
Avrupa Birliği, dijital ticaretin hızla büyümesiyle birlikte, özellikle düşük değerli kargo gönderilerinde ciddi bir artış yaşadı. Çin merkezli e-ticaret devleri AliExpress, Shein ve Temu gibi platformlar, AB pazarına doğrudan satış yaparak milyonlarca küçük paketi her gün Birlik ülkelerine gönderiyor. Bu durum, hem yerel perakendeciler üzerinde baskı oluşturuyor hem de gümrük idarelerinde iş yükünü artırıyor.
AB yetkilileri, bu akışın kontrol altına alınması gerektiğini savunuyor. Yeni 2 euroluk işlem ücreti, paket başına alınacak ve doğrudan gümrük işlemleri için kullanılacak. Ancak sektör temsilcileri, ücretin tüketici fiyatlarına yansıyacağını belirtiyor. Özellikle düşük maliyetli ürünlerde bu ek maliyet, rekabet dengesini değiştirebilir.
AB'nin halihazırda uyguladığı 3 euroluk ücret ise KDV ve gümrük vergilerinden ayrı olarak alınıyor. Yeni düzenlemeyle birlikte toplam ek maliyet 5 euroya kadar çıkabiliyor. Bu da özellikle 10 euro altındaki ürünlerde ciddi bir fiyat artışı anlamına geliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avrupa Birliği'nin bu adımı, küresel ticarette korumacılık eğilimlerinin arttığı bir döneme denk geliyor. ABD de benzer şekilde düşük değerli kargolara yönelik denetimleri sıkılaştırmıştı. Çin ise bu tür önlemleri Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olarak değerlendirebilir. Ancak AB, ücretin ayrımcı olmadığını, tüm üçüncü ülke gönderilerine eşit şekilde uygulandığını vurguluyor.
Uzmanlar, bu tür ücretlerin uzun vadede ticaret savaşlarını körükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Çin'in misilleme olarak Avrupa ürünlerine ek gümrük vergisi getirmesi riski masada. Ayrıca, küçük ve orta ölçekli Avrupalı işletmeler için de ek maliyetler doğabilir; zira onlar da yurt dışından ham madde veya ürün tedarik ediyor.
Öte yandan, Avrupa'daki tüketici hakları grupları, ücretin şeffaf olmadığını ve tüketiciye yansıtılmaması gerektiğini savunuyor. Ancak AB Komisyonu, ücretin gümrük idarelerinin artan iş yükünü finanse etmek için zorunlu olduğunu belirtiyor. Pazar günü yürürlüğe girecek olan düzenleme, önümüzdeki aylarda uygulamada nasıl sonuç vereceği merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Çin kargolarına getirdiği ek ücret, Türkiye'yi iki açıdan yakından ilgilendiriyor. Birincisi, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği ilişkisi çerçevesinde, AB'ye gönderilen Türk ürünlerinin bu ücretten muaf olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. İkincisi, Türkiye'nin kendi e-ticaret pazarında da benzer bir düzenleme gündeme gelebilir; zira Çin kaynaklı düşük maliyetli ürünler Türk perakende sektöründe de baskı oluşturuyor. Ayrıca, Türkiye üzerinden transit geçen kargolar için yeni maliyetler doğabilir. Türk ihracatçıları için ise AB pazarına erişimde ek yükümlülükler anlamına gelebilir. Ankara'nın, AB ile ticaret görüşmelerinde bu konuyu gündeme getirmesi bekleniyor.
