2028 ABD başkanlık seçimlerine henüz dört yıl olmasına rağmen, Cumhuriyetçi Parti’de adaylık yarışı şimdiden Donald Trump’ın gölgesinde şekilleniyor. Şu an için iki isim öne çıkıyor: Ohio Senatörü JD Vance ve Florida Senatörü Marco Rubio. Ancak bu dar kadro, parti içinde heyecan yaratmaktan uzak. Siyasi analistler, Trump’ın yarışın her aşamasında belirleyici olacağını ve sürpriz bir ismin ansızın sahneye çıkabileceğini belirtiyor. Yarış, bir televizyon programı kurgusunu andırıyor: Trump, hem yapımcı hem de jüri üyesi rolünde; aday adayları ise onayını almak için yarışıyor. Bu durum, “The Apprentice” programını akıllara getiriyor.
Yarışın Arka Planı ve Dinamikleri
2028 Cumhuriyetçi ön seçimlerine ilişkin şu anki tablo, partinin Trump sonrası kimlik arayışını yansıtıyor. Başkanlık süresi 2029 Ocak’ta sona erecek olan Trump’ın, görevden ayrıldıktan sonra bile parti üzerindeki etkisini sürdürmesi bekleniyor. Nitekim Trump, daha önce 2024 seçimlerinde Vance’i başkan yardımcısı adayı olarak seçmiş ve Rubio’yu Dışişleri Bakanı olarak atamıştı. Her iki isim de Trump’ın politikalarını sadakatle savunuyor. Ancak bu durum, yarışın tekdüzeleşmesine yol açıyor. Partinin geleneksel kanadı ve dış politika realistleri, alternatif bir aday arayışında. Olası sürpriz adaylar arasında Virginia Valisi Glenn Youngkin, eski ABD Temsilcisi Liz Cheney veya iş dünyasından bir figür sayılıyor. Youngkin, 2021’de Virginia valiliğini kazanarak ulusal çapta dikkat çekmişti; ancak Trump’ın desteğini alıp alamayacağı belirsiz. Cheney ise Trump’a açıkça karşı çıkan bir isim olarak parti tabanında destek bulamıyor.
Trump’ın Belirleyici Rolü ve Olası Senaryolar
Trump’ın 2028 adaylığı belirleme sürecinde oynayacağı rol, parti içi dengeleri kökünden değiştirebilir. Trump, geçmişte olduğu gibi kendisine sadık adayları destekleyerek ön seçimleri yönlendirebilir. Ancak bu durum, partinin geniş kitlelere hitap etme kabiliyetini sınırlayabilir. Anketler, Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 60’ından fazlasının Trump’ın aday belirleme sürecinde söz sahibi olmasını istediğini gösteriyor. Diğer yandan, başkan seçilirse Trump’ın kendisinin de aday olması gündemde. Ancak bu, hem anayasal engeller (22. değişiklik) nedeniyle tartışmalı hem de siyasi olarak riskli. Yine de Trump’ın ekibi, “üçüncü bir dönem” için yasal boşlukları araştırıyor. Bu senaryo gerçekleşirse, 2028 yarışı tamamen farklı bir boyut kazanacak. Ayrıca, Mike Pence veya Nikki Haley gibi eski rakiplerin yeniden aday olma ihtimali de masada. Ancak her iki isim de Trump’la yaşadıkları gerilimler nedeniyle zorlanabilir.
Jeopolitik gelişmeler de yarışı etkileyebilir. Örneğin, Çin’le ticaret savaşının derinleşmesi veya Orta Doğu’da yeni bir kriz, adayların dış politika pozisyonlarını belirleyecek. Vance, daha izolasyonist bir çizgi izlerken, Rubio geleneksel müdahaleci politikaları savunuyor. Ekonomik konularda ise Vance, Trump’ın gümrük tarifesi politikalarını desteklerken, Rubio daha dengeli bir ticaret yaklaşımı benimsiyor. Bu farklılıklar, ön seçimlerde belirleyici olabilir. Ayrıca, medya kuruluşlarının adaylara yaklaşımı da kamuoyu algısını şekillendirecek. Fox News’un Trump yanlısı yayınları, Vance’e avantaj sağlarken, Rubio’nun ana akım medyadaki geçmişi ona farklı bir kitle kazandırabilir.
Öte yandan, Demokrat Parti’nin 2028’deki olası adayı da Cumhuriyetçi yarışı dolaylı etkileyebilir. Kamala Harris’in yeniden aday olması veya Gavin Newsom gibi bir ismin çıkması, Cumhuriyetçi seçmenleri konsolide edebilir. Ancak Demokratlar da kendi iç tartışmalarını yaşıyor. Bu belirsizlik ortamında, Trump’ın Mirası adlı bir siyasi kitabın yazarı John Harris, “2028 yarışı, Trump’ın partisi üzerindeki hakimiyetinin devam edip etmeyeceğinin testi olacak” diyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
2028 ABD Cumhuriyetçi adaylık yarışındaki bu belirsizlik, Türk dış politikası açısından da yakından izlenmeyi gerektiriyor. Trump yönetimiyle iyi ilişkiler kuran Ankara, olası bir Trump sonrası dönemde yeni bir uyum sürecine girmek zorunda kalabilir. Özellikle Vance’in daha izolasyonist çizgisi, NATO ve Türk-Amerikan savunma işbirliği üzerinde soru işaretleri yaratabilir. Rubio’nun ise geleneksel müdahaleci politikası, Suriye ve Doğu Akdeniz’deki dengeleri etkileyebilir. Türkiye’nin, iki adayın da pozisyonlarına hazırlıklı olması ve ABD’nin iç siyasi dinamiklerini yakından takip etmesi stratejik bir zorunluluk olarak öne çıkıyor.
