The Economist Intelligence Unit’in (EIU) yıllık olarak yayımladığı Küresel Yaşanabilirlik Endeksi’nin 2026 sürümü, dünya genelinde 173 şehri istikrar, sağlık, kültür ve çevre, eğitim ve altyapı gibi kriterler üzerinden değerlendirerek sıraladı. Bu yılki raporda, Avustralya ve Kanada şehirleri üst sıralardaki yerlerini korurken, Orta Doğu ve Afrika’daki bazı şehirler alt sıralarda yer aldı. En yaşanabilir şehir unvanını yine Viyana alırken, en yaşanmaz şehirler arasında Şam, Trablus ve Lagos öne çıktı.
En yaşanabilir şehirler: Viyana zirvede, Avustralya ve Kanada öne çıkıyor
EIU’nun 2026 raporuna göre, Avusturya’nın başkenti Viyana, istikrar, sağlık hizmetleri, kültürel olanaklar ve altyapıdaki yüksek puanlarıyla bir kez daha dünyanın en yaşanabilir şehri seçildi. Viyana’yı sırasıyla Danimarka’nın başkenti Kopenhag, Avustralya’nın Melbourne kenti, İsviçre’nin Zürih kenti ve yine Avustralya’dan Sydney takip etti. Kanada’nın Vancouver, Toronto ve Calgary gibi şehirleri de üst sıralarda yer alarak Kuzey Amerika’nın en yaşanabilir kentleri arasında gösterildi. Raporda, Batı Avrupa şehirlerinin yanı sıra Japonya’nın Osaka ve Tokyo gibi şehirlerinin de Asya-Pasifik bölgesinde öne çıktığı belirtildi.
En yaşanmaz şehirler: Şam son sırada, savaş ve kriz etkili
Listenin alt sıralarında ise çatışma, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizlerin yaşandığı şehirler yer aldı. Suriye’nin başkenti Şam, iç savaşın yıkıcı etkileriyle en yaşanmaz şehir olarak son sırada kaldı. Şam’ı Libya’nın başkenti Trablus, Nijerya’nın Lagos kenti, Cezayir’in başkenti Cezayir ve Bangladeş’in başkenti Dakka izledi. Raporda, bu şehirlerde güvenlik sorunları, sağlık hizmetlerine erişimdeki zorluklar ve altyapı yetersizlikleri gibi faktörlerin yaşanabilirliği ciddi şekilde düşürdüğü vurgulandı.
EIU yetkilileri, özellikle iklim değişikliği ve jeopolitik gerilimlerin gelecekte şehirlerin yaşanabilirlik sıralamasını daha da etkileyebileceği uyarısında bulundu. Doğal afetlere karşı dirençli altyapı, yeşil enerjiye geçiş ve kentsel planlama politikalarının, şehirlerin sıralamadaki konumunu belirleyen önemli unsurlar haline geldiği ifade edildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
EIU endeksinde Türkiye’den İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirler genellikle orta sıralarda yer alırken, altyapı ve sağlık hizmetlerinde kaydedilen ilerlemelere rağmen istikrar ve güvenlik endeksindeki puanlar düşüşe neden oluyor. Bu durum, Türkiye’nin uluslararası yatırım çekme ve küresel şehir rekabetinde dezavantaj yaşamasına yol açabiliyor. Öte yandan, raporda sıkça vurgulanan iklim değişikliğine uyum ve kentsel dönüşüm politikaları, Türkiye’nin büyük şehirlerinin gelecekteki sıralamalarda yükselmesi için fırsat sunuyor. Türk dış politikası açısından, komşu ülkelerdeki istikrarsızlık (Suriye, Irak) ve göç dalgaları, Türkiye’nin şehirlerindeki yaşanabilirlik algısını dolaylı olarak etkiliyor. Bu nedenle, bölgesel istikrarın sağlanması ve ekonomik kalkınma politikalarının sürdürülmesi, Türk şehirlerinin küresel ölçekte yaşanabilirlik sıralamasında yukarı tırmanması için kritik öneme sahip.
