Bu hafta Microsoft ve Amazon gibi teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımlarına yönelik agresif harcama planlarını açıklamasının ardından, EZ Primary Research CEO'su Ed Zitron, sektöre dair köklü bir eleştiri getirdi. Zitron, OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin durumunu değerlendirirken, “herkesin bu hisselere yatırım yaptığını, ancak bu yatırımların dayandığı varsayımların büyük bir yanılgı olduğunu” söyledi. Ona göre, yapay zeka endüstrisi devasa bir balonun içinde ve bu balonun sönmesi an meselesi.
Devlerin Harcama Yarışı ve Şüpheci Sesler
Microsoft ve Amazon, geçtiğimiz günlerde açıkladıkları üç aylık mali sonuçlarda, yapay zeka altyapısına yönelik yatırımlarını artıracaklarını duyurdular. Microsoft, bulut hizmetleri ve yapay zeka modellerinin eğitimi için milyarlarca dolarlık harcama planını açıklarken, Amazon da veri merkezi kapasitesini genişletme kararı aldı. Bu açıklamalar, teknoloji hisselerinde kısa süreli bir ralliyi de beraberinde getirdi. Ancak Ed Zitron, bu iyimser tabloya rağmen, şirketlerin harcama önceliklerini sorguluyor. Zitron, “Şirketler yapay zekaya o kadar büyük paralar gömmüş durumda ki, geri dönüşü olmayan bir yola girdiler. Gelir elde etme zorunluluğu, gerçekçi olmaktan çok daha ağır basıyor” diyor.
Zitron’un eleştirileri yalnızca büyük teknoloji şirketleriyle sınırlı değil. Özellikle OpenAI ve Anthropic gibi özel yapay zeka şirketlerinin değerlemelerinin abartılı olduğunu öne süren Zitron, bu şirketlerin mevcut iş modellerinin sürdürülebilir olmadığını savunuyor. Ona göre, yapay zeka modellerinin eğitim maliyetleri hızla artarken, bu modellerin yarattığı katma değer henüz bu maliyetleri karşılayacakseviyede değil. Zitron, “Herkes büyük bir kazanç hikayesine inanmak istiyor. Ancak temel matematik bu hikayeyi desteklemiyor” ifadelerini kullanıyor.
Küresel Etki ve Kırılgan Piyasalar
Yapay zekaya yönelik bu devasa yatırımların küresel ekonomik etkileri de tartışılıyor. Özellikle enerji tüketimi ve çip üretimi gibi alanlarda yapılan yatırımlar, yalnızca teknoloji sektörünü değil, enerji piyasalarını ve tedarik zincirlerini de etkiliyor. Veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının önümüzdeki yıllarda katlanarak artması beklenirken, bu durum enerji fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Zitron, bu durumun özellikle gelişmekte olan ülkeler için ilave bir yük anlamına geldiğini değerlendiriyor. Ayrıca, yapay zeka sektöründe yaşanabilecek olası bir çöküşün, teknoloji hisselerinden bağımsız olarak küresel finansal piyasaları da derinden etkileyebileceği görüşü giderek daha fazla kabul görüyor.
Uzmanlar, yapay zekanın uzun vadede verimlilik artışı ve yeni iş alanları yaratma potansiyeline sahip olduğunu kabul etse de, kısa vadede bu yatırımların ciddi bir geri dönüşü olmayabileceğini belirtiyor. Zitron’un “herkese bir yalan söylendi” şeklindeki sert çıkışı, bu görüşü yoğun bir biçimde dile getiryor. Şirketlerin hisse senedi fiyatlarını yüksek tutabilmek için yapay zeka anlatısını kullandığını, ancak asıl kârlılığın çok daha geç geleceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi açısından dolaylı ancak önemli bir etkiye sahip olabilir. Küresel teknoloji hisselerinde yaşanabilecek bir düzeltme, gelişmekte olan piyasalara sermaye akışını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, yapay zeka yatırımlarının artması, Türkiye’nin enerji ithalatı üzerinde ek bir yük oluşturabilir. Öte yandan, Türkiye’nin kendi yapay zeka stratejilerini geliştirmesi ve yerli teknoloji girişimlerini desteklemesi, bu küresel belirsizlikten etkilenme derecesini azaltabilir. Türk şirketlerinin bu alana yönelik yatırımları, uzun vadede rekabet gücü için kritik önemde; ancak kaynakların verimli kullanılması da bir o kadar önemli.
