Önümüzdeki hafta Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi, Türkiye'nin ittifak içindeki konumunu güçlendirmek ve kritik silah anlaşmalarındaki engelleri aşmak için önemli bir fırsat olarak görülüyor. Zirveye ev sahipliği yapacak olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, ABD ve Avrupalı müttefiklerle yapılması planlanan büyük çaplı savunma tedarik anlaşmalarını nihayete erdirmek için yoğun diplomatik temaslarda bulunması bekleniyor. Türkiye'nin, özellikle F-16 savaş uçaklarının modernizasyonu ve Eurofighter Typhoon tedariki konularında önemli mesafe kat ettiği belirtiliyor. Zirve aynı zamanda, Türk savunma sanayiinin son yıllarda kaydettiği hızlı büyümeyi uluslararası platformda sergilemek için de bir vitrin işlevi görecek.
Arka plan: Türkiye'nin savunma sanayiinde yükseliş ve silah anlaşmaları
Türkiye, son on yılda savunma sanayiinde yerli üretim oranını yüzde 20'lerden yüzde 80'in üzerine çıkararak dikkat çekici bir dönüşüm gerçekleştirdi. Bayraktar TB2 SİHA, ANKA-S İHA ve Altay tankı gibi projeler, Türkiye'yi bölgesel bir savunma üreticisi haline getirdi. Ancak, hâlâ bazı kritik teknolojilerde dışa bağımlılık devam ediyor. Bu kapsamda, ABD'den 40 adet F-16 Block 70 savaş uçağı ve mevcut filosunun modernizasyonu için gerekli kitlerin tedariki, Türkiye'nin öncelikleri arasında yer alıyor. Öte yandan, Almanya'nın itirazları nedeniyle uzun süredir askıda olan Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının satın alınması için de İngiltere ile müzakereler sürüyor. Zirvede, bu anlaşmaların önündeki siyasi engellerin kaldırılmasına yönelik adımlar atılması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, NATO müttefiklerine Türkiye'nin savunma sanayiindeki yeteneklerini ve ittifaka katkılarını anlatması planlanıyor. Özellikle, Afganistan'daki tahliye operasyonlarından Karadeniz'deki mayın temizleme çalışmalarına kadar birçok alanda Türkiye'nin oynadığı kritik rol vurgulanacak. Ayrıca, Türk savunma firmalarının ihracat başarıları da zirvede ön plana çıkarılacak. 2023 yılında 5,5 milyar doları aşan savunma ihracatı, bu yıl 6 milyar doların üzerine çıkmayı hedefliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO içinde denge arayışı
NATO Zirvesi, sadece Türkiye için değil, ittifakın geleceği açısından da kritik bir dönemeçte gerçekleşiyor. Rusya-Ukrayna savaşı, savunma harcamalarının artırılması ve yeni tehditlere karşı caydırıcılığın güçlendirilmesi gibi konular gündemin üst sıralarında yer alıyor. Türkiye, bu bağlamda hem Rusya'ya yönelik yaptırımlarda izlediği dengeli politika hem de İsveç'in NATO üyeliği sürecinde oynadığı kilit rolle dikkat çekiyor. Erdoğan'ın, zirvede İsveç'in üyeliğine onay vermesi beklenirken, karşılığında ABD'den F-16 tedariki konusunda somut adımlar talep etmesi muhtemel.
Bununla birlikte, Yunanistan ile Doğu Akdeniz'deki gerginlikler ve Kıbrıs meselesi de zirvede ele alınacak konular arasında. Türkiye, Ege ve Doğu Akdeniz'deki haklarını savunurken, NATO'nun güney kanadının güvenliğinde oynadığı hayati rolü vurgulayacak. Ayrıca, terörle mücadele kapsamında PKK/YPG'ye karşı yürütülen operasyonlarda müttefiklerden daha fazla destek talebi bekleniyor. Zirve sonucunda yayımlanacak ortak bildiride, Türkiye'nin terörle mücadele hassasiyetlerinin yer alması, Ankara açısından bir başarı olarak değerlendirilecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO içindeki stratejik öneminin altını çizerken, savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma hedefine ulaşmasında kritik bir dönemeç oluşturuyor. Zirvede varılacak anlaşmalar, Türk Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonu ve caydırıcılık kapasitesinin artırılması açısından hayati önem taşıyor. F-16 ve Eurofighter tedariki, NATO standartlarına uyum ve operasyonel birlikte çalışabilirliği güçlendirecek. Ayrıca, Türk savunma firmalarının uluslararası pazardaki itibarını artıracak bu süreç, ihracat gelirlerine de olumlu yansıyacak. Öte yandan, İsveç'in NATO üyeliği karşılığında elde edilecek tavizler, Türk dış politikasının elini güçlendirecek ve Ankara'nın ittifak içindeki pazarlık gücünü artıracaktır.
