Zimbabve Devlet Başkanı Emmerson Mnangagva, görev süresini iki yıl uzatarak 2030 yılına kadar iktidarda kalmasını sağlayan yasayı resmen onayladı. Hükümet Sözcüsü Nick Mangwana'nın 7 Temmuz Salı günü yaptığı açıklamaya göre, yasa yürürlüğe girdi ve Mnangagva'nın 2028'de sona ermesi planlanan ikinci dönemi 2030'a kadar uzatıldı. Bu hamle, ülkede siyasi gerilimi tırmandırırken, muhalefet ve sivil toplum kuruluşlarından sert tepkiler geldi.
Yasanın arka planı ve tartışmalar
Yeni düzenleme, anayasa değişikliği gerektirmeden, mevcut yasal boşluklardan yararlanılarak çıkarıldı. Mnangagva, 2017 yılında Robert Mugabe'nin devrilmesinin ardından iktidara gelmiş ve 2018 ile 2023 seçimlerini kazanmıştı. Ancak muhalefet, her iki seçimin de hileli olduğunu iddia ediyor. Yeni yasa, özellikle 2023 seçimlerinde yaşanan tartışmaların ardından, iktidar partisi ZANU-PF'nin kontrolü sağlamlaştırma çabası olarak yorumlanıyor.
Muhalefet lideri Nelson Chamisa, yasayı "darbe" olarak nitelendirirken, Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlar da endişelerini dile getirdi. Yasanın, Mnangagva'nın 2028'de yapılması planlanan seçimlerde yeniden aday olmasının önünü açtığı belirtiliyor. ZANU-PF'li yetkililer ise, yasanın kalkınma projelerine istikrar getireceğini savunuyor. Özellikle ekonomik krizle boğuşan ülkede, yatırımcı güveninin sarsılmasından endişe ediliyor.
Bölgesel ve küresel yankılar
Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) ve Afrika Birliği, henüz resmi açıklama yapmazken, Batılı ülkelerden eleştiriler yükseliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, demokratik süreçlere zarar verdiği gerekçesiyle yasayı kınadı. Avrupa Birliği ise, Zimbabwe'nin siyasi reform taahhütlerini sorguluyor. Öte yandan Çin ve Rusya, yasaya destek sinyali verdi.
Bölgede, Zimbabwe'nin komşusu Güney Afrika Cumhuriyeti, iç siyasi sorunları nedeniyle sessiz kalmayı tercih ediyor. Mozambik'teki El-Kaide bağlantılı terör tehdidi ve Zambiya'nın ekonomik krizi, Zimbabwe'nin uzun süredir devam eden yönetim sorunlarını gölgede bırakıyor. Uzmanlar, bu gelişmenin Afrika'da artan otoriterleşme eğiliminin bir yansıması olduğunu vurguluyor. Son yıllarda Ruanda, Uganda ve Tanzanya gibi ülkelerde de benzer anayasa değişiklikleri yaşanmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Zimbabwe ile ilişkileri sınırlı olmakla birlikte, Ankara'nın Afrika açılımı kapsamında kıtadaki siyasi istikrara önem verdiği biliniyor. Mnangagva'nın görev süresinin uzatılması, Türkiye'nin Afrika Birliği ve SADC ile ilişkilerini etkileyebilir. Zira Türkiye, bölgede ekonomik işbirliği ve kalkınma projeleri yürütüyor. Ancak doğrudan bir etkiden söz etmek güç. Küresel ölçekte bu durum, demokratik gerileme ve otoriterleşme tartışmalarını körüklerken, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzeninde Afrika'daki dengeleri gözetme çabasını sürdürmesini gerektiriyor.
