Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, Norveç'in başkenti Oslo'da ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisiyle yaptığı görüşmenin ardından ABD ile istihbarat paylaşımının yeniden işlediğini duyurdu. Zelensky, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, "İstihbarat paylaşımı artık çalışıyor" ifadesini kullandı. Bu açıklama, Ukrayna'nın geçtiğimiz haftalarda ABD'yi kritik istihbaratı kasıtlı olarak saklamakla suçlamasının ardından geldi. Washington yönetimi ise bu suçlamayı "skandal" olarak nitelendirerek reddetmişti.
Gelişmenin arka planı
Ukrayna ile ABD arasındaki istihbarat paylaşımı krizi, geçen ay patlak verdi. Ukraynalı yetkililer, ABD'nin Rusya'nın askeri hareketlilikleri ve olası saldırı planlarına dair kritik uydu görüntülerini ve sinyal istihbaratını Ukrayna makamlarıyla paylaşmadığını öne sürmüştü. Bu iddia, Kiev'in doğu cephesinde artan Rus baskısı karşısında müttefiklerinden yeterli desteği alamadığı yönündeki endişelerini yansıtıyordu.
Washington'dan gelen ilk tepki sert oldu. Bir ABD yetkilisi, söz konusu suçlamayı "skandal" olarak değerlendirerek, ABD'nin Ukrayna'ya istihbarat desteğinin kesintisiz sürdüğünü savundu. Ancak iki müttefik arasındaki bu gerilim, özellikle Trump yönetiminin göreve gelmesinin ardından ABD'nin Ukrayna politikasında yaşanan belirsizliklerle birleşince, Kiev'de ciddi kaygı yaratmıştı.
Zelensky'nin Oslo ziyareti ve Trump'ın özel temsilcisiyle görüşmesi, bu gerilimi azaltma çabası olarak yorumlanıyor. Görüşmenin içeriğine dair ayrıntılı bilgi verilmedi; ancak Zelensky'nin "istihbarat paylaşımı artık çalışıyor" açıklaması, iki taraf arasında bir mutabakatın sağlandığına işaret ediyor. Oslo'da ayrıca Norveçli yetkililerle de bir araya gelen Zelensky'nin, Kuzey Avrupa ülkelerinden ek askeri ve mali destek talebinde bulunduğu biliniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD ile Ukrayna arasındaki istihbarat paylaşımı, savaşın seyrini doğrudan etkileyen unsurlardan biri. Batılı istihbarat kaynakları, Ukrayna'nın Rus hedeflerini vurma kapasitesinde ABD'nin sağladığı gerçek zamanlı istihbaratın kritik rol oynadığını belirtiyor. Bu nedenle paylaşımın aksaması, Kiev'in askeri operasyonlarını olumsuz etkileyebilir.
Öte yandan, Trump yönetiminin dış politika öncelikleri, Avrupa güvenlik mimarisinde belirsizlik yaratmaya devam ediyor. ABD Başkanı Trump, seçim kampanyası sırasında Ukrayna'ya verilen desteği sorgulamış ve savaşı hızla sona erdirme sözü vermişti. Bu açıklamalar, Kiev'in yanı sıra NATO'nun doğu kanadındaki ülkelerde de endişeyle karşılanmıştı. Zelensky'nin son açıklaması, en azından istihbarat kanalının açık kaldığını göstererek geçici bir rahatlama sağlasa da, ABD'nin uzun vadeli taahhüdüne dair soru işaretleri sürüyor.
Avrupa başkentleri, Washington'dan gelen sinyalleri dikkatle izliyor. Almanya ve Fransa, Ukrayna'ya desteklerini sürdüreceklerini yinelemiş olsalar da, ABD'nin rolü olmadan Avrupa'nın tek başına Ukrayna'nın ihtiyaç duyduğu istihbarat ve askeri kapasiteyi sağlamasının zor olduğu değerlendiriliyor. Oslo'daki görüşme, bu bağlamda transatlantik dayanışmanın ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Ukrayna istihbarat paylaşımındaki dalgalanma, Türkiye'nin Karadeniz ve Doğu Avrupa denklemindeki konumunu yakından ilgilendiriyor. Türkiye, savaşın başından bu yana denge politikası izleyerek hem Ukrayna'ya hem de Rusya'ya mesafeli yaklaşırken, istihbarat paylaşımı gibi kritik alanlarda Batı ittifakı içindeki güven sorunları, Ankara'nın arabuluculuk rolünü zayıflatabilir. Ayrıca, ABD'nin Ukrayna'ya desteğinde yaşanacak olası bir aksama, Karadeniz'deki güç dengesini Rusya lehine değiştirerek Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarını etkileyebilir. Bu nedenle Ankara, Washington ile Kiev arasındaki istihbarat kanalının açık kalmasını ve savaşın tırmanmamasını öncelikli görecektir.
