Rusya'nın Ukrayna'nın beş farklı kentine eş zamanlı düzenlediği yoğun füze saldırılarında en az 18 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı ve çok sayıda bina enkaz altında kaldı. Saldırıların ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı seçilen Donald Trump'a bir çağrı yaparak Ukrayna'ya Patriot hava savunma sistemleri gönderilmesini talep etti. Zelenskiy, Rus saldırılarının sivil altyapıyı hedef aldığını ve hava savunmasının güçlendirilmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Saldırıların ayrıntıları ve can kaybı
Saldırılar, başkent Kiev'in yanı sıra Harkiv, Dnipro, Zaporijya ve Lviv kentlerini hedef aldı. Ukrayna Acil Durumlar Servisi'nden yapılan açıklamaya göre, Harkiv'de 6, Dnipro'da 5, Kiev'de 3, Zaporijya'da 2 ve Lviv'de 2 kişi hayatını kaybetti. Yaralı sayısının 50'yi aştığı, birçok kişinin enkaz altında olduğu bildirildi. Kentlerdeki hastaneler, okullar ve konutlar vurulurken, enerji altyapısında da ciddi hasar meydana geldi. Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rusya'nın saldırılarda seyir füzeleri ve balistik füzeler kullandığını, Ukrayna hava savunmasının çoğunu düşürdüğünü ancak bazılarının hedeflerine ulaştığını açıkladı.
Zelenskiy, yaptığı açıklamada Rusya'nın terör saldırılarını sivil yerleşimlere yönelttiğini ve bunun savaş suçu olduğunu belirtti. "Putin rejimi, tam bir terör devleti gibi davranıyor. Ukrayna halkını yıldıramayacaklar, ancak daha fazla can kaybını önlemek için hava savunmasına ihtiyacımız var" dedi. Zelenskiy, özellikle Patriot gibi gelişmiş sistemlerin, Rus füzelerine karşı daha etkili koruma sağlayacağını ifade etti.
Trump'tan Patriot talebi ve ABD-Ukrayna ilişkileri
Zelenskiy'nin Trump'a yaptığı çağrı, iki lider arasında Kasım ayında yapılan telefon görüşmesinin ardından geldi. Trump'ın seçim zaferi sonrası Ukrayna'ya askeri yardımın kesileceği yönündeki endişeler devam ederken, Zelenskiy bu taleble hem savunma ihtiyacını karşılamayı hem de Trump yönetiminin Ukrayna'ya desteğini sürdürmesini sağlamayı hedefliyor. Trump'ın danışmanları, Ukrayna'ya yardım konusunda Avrupa'nın daha fazla üstlenmesi gerektiğini sinyallerini vermişti. Ancak analistler, Rus saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde ABD'nin tamamen çekilmesinin Ukrayna'yı çok zor durumda bırakacağını belirtiyor.
Patriot sistemleri, Ukrayna'nın uzun süredir talep ettiği, özellikle balistik füzeleri ve seyir füzelerini etkisiz hale getirebilen, ABD yapımı gelişmiş hava savunma silahları. Ukrayna halihazırda Almanya ve ABD'den Patriot bataryaları almakla birlikte, sayıları yetersiz buluyor. Zelenskiy, her saldırı sonrası Batı'dan daha fazla hava savunma sistemi talep ediyor, ancak arzın talebi karşılamasında zorluk yaşanıyor.
Rusya'nın stratejisi ve uluslararası tepkiler
Rusya, son haftalarda Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları yoğunlaştırmış, kış aylarında ülkeyi karanlıkta ve soğukta bırakmayı hedeflemişti. Ancak bu saldırı, Kiev de dahil olmak üzere doğrudan sivil yerleşimleri vurmasıyla dikkat çekti. BM, AB ve NATO yetkilileri saldırıyı kınarken, Ukrayna'ya daha fazla hava savunma yardımı yapılması çağrısında bulundu. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Rusya'nın bu eylemleri savaş suçu kapsamında değerlendirilmeli" dedi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ukrayna'nın hava savunmasının güçlendirilmesi için üye ülkeleri daha fazla katkı sağlamaya çağırdı.
Saldırının zamanlaması, Trump'ın göreve başlamasına kısa bir süre kala gerçekleşmesi açısından da dikkat çekiyor. Analistler, Rusya'nın savaşı tırmandırarak Trump'ın müzakere masasına daha güçlü oturmasını sağlamak istediği yorumunu yapıyor. Moskova, Ukrayna'nın NATO üyeliğinin engellenmesi ve işgal edilen toprakların tanınması gibi taleplerle masaya oturmak istiyor. Zelenskiy ise, askeri yardımın devamı ve güvenlik garantileri olmadan müzakereye yanaşmayacağını defalarca dile getirmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya-Ukrayna savaşına komşu olan Türkiye, bu çatışmanın sivil kayıplarla tırmanmasını endişeyle izliyor. Ankara, savaşın başından bu yana hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli diplomatik ilişkiler yürütüyor, arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor. Ukrayna'ya Patriot füzesi gönderilmesi talebi, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, NATO'nun doğu kanadının güvenliği ve Karadeniz'deki güç dengesi açısından önem taşıyor. Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni uygulayarak savaşın deniz boyutunu sınırlarken, Ukrayna'ya insani yardım göndermeye ve tahıl koridoru anlaşmalarını sürdürmeye devam ediyor. Çatışmanın uzaması, Türkiye'nin enerji maliyetleri ve turizm gelirleri üzerinde baskı oluşturuyor. Bu nedenle Ankara, savaşın bir an önce sona ermesi için taraflar arasında diyaloğu teşvik ediyor.
