Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 4 Temmuz Cumartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşme, ABD'nin Bağımsızlık Günü'ne denk gelirken, Zelenskiy'in “Amerikan kararlılığı” çağrısı, Kiev'in Washington'dan dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta daha kararlı bir destek beklediğini ortaya koydu. Ukrayna lideri, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Trump ile “güçlü bir diyalog” kurduklarını ve savaşın adil bir şekilde sona ermesi için ABD'nin rolünün kritik olduğunu ifade etti.
Görüşmenin arka planı ve tarafların beklentileri
Zelenskiy-Trump görüşmesi, Ukrayna'nın doğusunda Rusya destekli ayrılıkçılarla Kiev güçleri arasındaki çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti. 2014 yılında başlayan savaşta, Minsk ve Normandiya formatındaki barış görüşmeleri kalıcı bir çözüm üretemezken, Ukrayna yönetimi Batı'nın desteğine bel bağlamış durumda. Trump yönetiminin Ukrayna'ya askeri yardım konusunda Kongre'yle yaşadığı gerginlikler, Kiev'de endişeye yol açmıştı. Özellikle Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kişisel yakınlığı ve ABD'nin Ukrayna'ya yönelik yardım paketlerindeki gecikmeler, Zelenskiy'in bu görüşmede daha net taahhütler almak istediğini gösteriyor. Ukrayna lideri, yaptığı yazılı açıklamada “Amerikan halkının kararlılığı, savaşın sona ermesi için belirleyici olacaktır” diyerek Washington'dan daha aktif bir diplomasi beklediğini vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut: Ukrayna savaşı ve uluslararası dengeler
Ukrayna'daki savaş, sadece iki ülke arasında bir çatışma olmanın ötesinde, küresel güç dengesini ve uluslararası hukukun uygulanabilirliğini test eden bir kriz haline geldi. Avrupa Birliği ve NATO ülkeleri, Rusya'ya karşı yaptırım politikalarını sürdürürken, ABD'nin bu konudaki tutumu belirleyici olmaya devam ediyor. Trump'ın göreve geldiğinden beri Rusya'ya yönelik daha yumuşak bir dil kullanması, Kiev'de ve Avrupa başkentlerinde rahatsızlık yaratmıştı. Bu görüşme, Trump'ın Ukrayna politikasında bir dönüş sinyali olarak yorumlanabilir mi sorusunu akla getiriyor. Ancak şu ana kadar Beyaz Saray'dan gelen resmi açıklamalar, görüşmenin “yapıcı” geçtiği ancak somut bir yardım taahhüdü içermediği yönünde. Uzmanlar, Ukrayna'nın savaşı sona erdirmek için ABD'nin arabuluculuğuna olduğu kadar, Rusya'nın Doğu Ukrayna'daki askeri varlığını sonlandırmasına da ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna-Rusya savaşı, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarlarını doğrudan etkilemektedir. Ankara, krizin başından bu yana hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemiş hem de Rusya ile diyaloğu sürdürerek arabulucu bir rol üstlenmiştir. Zelenskiy-Trump görüşmesi, ABD'nin Ukrayna politikasındaki olası bir değişikliğin, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zora sokabileceğini göstermektedir. Özellikle ABD'nin Ukrayna'ya daha fazla askeri yardım yapması durumunda, Rusya'nın tepkisi ve Türkiye'ye yönelik baskıları artabilir. Diğer yandan, Ankara'nın arabuluculuk girişimleri ancak Washington ve Moskova arasında bir uzlaşma zemini olduğu takdirde başarılı olabilir. Bu nedenle Türkiye, savaşın diplomatik yollarla çözümü için ABD ve Rusya ile koordinasyonunu artırmalı, aynı zamanda Ukrayna ile savunma sanayii iş birliğini de dengeli bir şekilde sürdürmelidir.
