Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ABD Başkanı Donald Trump tarafından duyurulan 'enerji ateşkesini' ihlal ettiğini açıkladı. Trump'ın Pazar günü yaptığı açıklamanın ardından Rus güçlerinin Ukrayna'nın enerji santrallerine saldırı düzenlediğini belirten Zelenskiy, Moskova'yı anlaşmayı bozmakla suçladı. Bu gelişme, Washington ile Moskova arasında enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurma konusunda varıldığı iddia edilen mutabakatın daha ilk günlerde çökmüş olabileceğini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz Pazar günü yaptığı açıklamada, Rusya ve Ukrayna arasında enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması konusunda bir anlaşma sağlandığını duyurmuştu. Trump, bu adımı savaşı sona erdirme çabalarının bir parçası olarak sunmuş ve Putin ile doğrudan görüşmelerde bulunduğunu ima etmişti. Ancak Ukrayna tarafı, anlaşmanın detaylarına ilişkin henüz resmi bir belgeye sahip olmadıklarını belirtiyor.
Zelenskiy, yaptığı açıklamada Rusya'nın anlaşmayı ihlal ettiğini gösteren somut örnekler verdi. Ukrayna enerji şirketi Ukrenergo'ya göre, Rus füze ve insansız hava araçları son 24 saat içinde ülkenin doğusundaki Harkiv ve güneydeki Zaporijya bölgelerinde bulunan termik santrallere ve elektrik dağıtım tesislerine saldırdı. Saldırılarda en az üç enerji çalışanı yaralandı, bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandı. Ukrayna Hava Kuvvetleri, gece boyunca 20'den fazla İHA'nın düşürüldüğünü açıkladı.
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise suçlamaları reddetti. Peskov, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını durdurduğunu, ancak Ukrayna'nın kendi enerji tesislerini askeri amaçlarla kullandığını iddia etti. Peskov, "Enerji ateşkesi konusunda anlaşma sağlanmıştır ve biz buna uyuyoruz. Ukrayna tarafının provokasyonlarına rağmen" dedi. Ancak Ukrayna ordusu, Rusya'nın gece saatlerinde Harkiv'e düzenlediği saldırıda bir enerji santralinin vurulduğunu görüntülerle belgeledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump yönetiminin devreye girmesiyle başlayan 'enerji ateşkesi' girişimi, savaşın seyrini değiştirebilecek nitelikteydi. Enerji altyapısına yönelik saldırılar, Ukrayna'nın elektrik şebekesini ciddi şekilde zayıflatmış ve kış aylarında milyonlarca insanı etkilemişti. ABD'nin arabuluculuğuyla sağlanan mutabakat, savaşın ilk aşamasında insani bir nefes alma imkânı yaratabilirdi. Ancak Zelenskiy'nin açıklamaları, anlaşmanın kağıt üzerinde kaldığını ve Rusya'nın askeri hedeflerinden vazgeçmediğini gösteriyor.
Avrupa Birliği ve NATO yetkilileri, gelişmeyi dikkatle izlediklerini açıkladı. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Rusya'nın enerji ateşkesini ihlal etmesi, Moskova'nın barışa hazır olmadığının bir göstergesidir" dedi. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise müttefiklere Ukrayna'nın enerji altyapısını korumak için hava savunma sistemleri tedarik etme çağrısını yineledi.
Uzmanlar, enerji ateşkesinin başarısız olmasının Trump yönetiminin arabuluculuk çabalarına gölge düşürebileceğini belirtiyor. Washington'ın Kiev'e yönelik askeri yardımı sürdürme konusunda iç politikada zaten baskı altında olduğu bir dönemde, Rusya'nın anlaşmayı ihlal etmesi, Beyaz Saray'ın elini zayıflatabilir. Öte yandan, Moskova'nın enerji saldırılarını sürdürmesi, Ukrayna'nın Batı'dan daha fazla hava savunma sistemi talep etmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'in güvenliği ve enerji koridorları açısından bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına saldırıları, Türkiye'nin de taraf olduğu Tahıl Koridoru Anlaşması'nın geleceğini ve bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Enerji fiyatlarında olası bir dalgalanma, Türkiye'nin enerji ithalatını olumsuz etkileyebilir. Diplomatik açıdan Ankara, hem Moskova hem Kiev ile kurduğu dengeli ilişkileri koruyarak ateşkesin sağlanması için arabuluculuk çabalarını sürdürebilir. ABD'nin devreye girmesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zayıflatabilir; ancak enerji ateşkesinin ihlali, Ankara'nın bölgede istikrar için daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiğini gösteriyor.
