Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın sona erdirilmesi için Rusya ile barış görüşmelerine başlanması karşılığında cepheyi dondurma önerisinde bulundu. Zelenskiy’nin bu çıkışı, Rus enerji tesislerine yönelik Ukrayna saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Liderin, iş insanı Roman Abramoviç aracılığıyla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e barış çağrısı ilettiği bildirildi. Bu hamle, Kiev’in diplomatik bir kanal ararken sahada baskıyı artırma stratejisini yansıtıyor.
Zelenskiy’den Abramoviç kanalıyla mesaj
Zelenskiy’nin barış için cepheyi dondurma teklifi, Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından en somut diplomatik adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. İngiliz The Guardian gazetesine göre Ukrayna lideri, eski Chelsea kulübü sahibi Roman Abramoviç’ten Putin’e bir mesaj iletmesini istedi. Abramoviç, savaşın ilk dönemlerinde İstanbul müzakerelerinde arabuluculuk yapmıştı. Bu kez Zelenskiy’nin önerisi, mevcut cephe hatlarının dondurulması ve ateşkes karşılığında Rusya’nın işgal ettiği topraklardan çekilmesini içermiyor. Bunun yerine, ateşkesin ardından Ukrayna’nın NATO üyeliğinin ertelenmesi veya garantilerle ikame edilmesi gibi konuların masaya yatırılabileceği belirtiliyor.
Ancak Ukrayna’nın bu adımı, Rus enerji altyapısına yönelik drone ve füze saldırılarının sürdüğü bir zamana denk geldi. Ukrayna ordusu, hafta sonu Rusya’nın Krasnodar ve Rostov bölgelerindeki petrol rafinerileri ile depolama tesislerini vurdu. Saldırılarda en az iki büyük rafineride yangın çıktığı, Rusya’nın güneyindeki yakıt akışının geçici olarak kesintiye uğradığı bildirildi. Zelenskiy, Batılı müttefiklerine yaptığı açıklamada, “Rusya’nın savaş makinesini besleyen enerji kaynaklarını hedef almaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Barış umudu ve sahada gerçekler
Zelenskiy’nin ateşkes teklifi, Ukrayna’nın savaş alanında zorlandığı bir dönemde geldi. Rus kuvvetleri, Donbas ve Harkiv bölgesinde yavaş ama istikrarlı ilerleme kaydederken, Ukrayna’nın doğuda savunma hatları baskı altında. Öte yandan Ukrayna, Rus topraklarına yönelik saldırılarla savaşı Rusya’nın içine taşıma stratejisini benimsemiş durumda. Bu iki kulvardaki gelişmeler, Kiev’in masaya oturmak için pazarlık gücünü artırmaya çalıştığını gösteriyor.
Rusya’nın barış teklifine nasıl yanıt vereceği belirsiz. Kremlin, Ukrayna’nın doğudaki dört bölgeyi ve Kırım’ı Rus toprağı olarak tanıması koşulunu ısrarla dile getiriyor. Zelenskiy ise bu talebi reddediyor. Abramoviç aracılığıyla yapılan görüşme girişimleri, daha önce de sonuçsuz kalmıştı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, “Teklif, Rusya’nın samimi bir müzakere niyeti olup olmadığını test etmeyi amaçlıyor” dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zelenskiy'nin ateşkes teklifi, Türkiye’nin arabuluculuk rolünü yeniden ön plana çıkarabilir. Ankara, savaşın başından bu yana taraflar arasında diyalog kanallarını açık tutmaya çalıştı. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin sağladığı denge ve Karadeniz Tahıl Koridoru girişimi, Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini artırdı. Ukrayna'nın bu adımı, Tahıl Koridoru'nun yeniden canlandırılması ve Karadeniz'de güvenlik mimarisinin şekillenmesi açısından kritik. Ayrıca Rus enerji tesislerine yönelik saldırılar, küresel enerji fiyatlarında dalgalanmaya yol açabileceği için Türkiye'nin enerji ithalat faturasını da etkileyebilir. Ankara'nın dengeli duruşu, her iki tarafın da güvenini kazanmasını sağlarken, olası bir ateşkes sürecinde arabuluculuk teklifini yinelemesi beklenebilir.
