Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin savunma ihtiyaçlarını karşılamak için 27 milyar dolarlık bir finansman açığı olduğunu ve bu açığın kapatılmaması halinde Ukrayna'nın silah tedarikinde ciddi sıkıntı yaşayacağını açıkladı. Zelenskiy, bu hafta gerçekleştirdiği diplomatik görüşmelerde Avrupa Birliği'nden olumlu ve yapıcı bir yanıt aldığını belirtti.
Finansman Açığının Arka Planı
Ukrayna, Rusya'ya karşı yürüttüğü savaşta savunma harcamalarını finanse etmek için uluslararası desteğe bağımlı durumda. Ülkenin 2024 bütçesinde savunma harcamaları için yaklaşık 43 milyar dolar ayrıldığı, ancak bunun sadece 16 milyar dolarının kendi kaynaklarından karşılandığı, geri kalanının dış yardımlarla sağlandığı biliniyor. Zelenskiy'nin dile getirdiği 27 milyar dolarlık açık, bu dış finansman ihtiyacının önemli bir kısmını oluşturuyor. ABD'de Kongre'de bekleyen 60 milyar dolarlık yardım paketinin onaylanması aylardır sürüncemede kalırken, Avrupa Birliği de kendi 50 milyar euroluk destek programını hayata geçirmeye çalışıyor. Ancak bu fonların bir kısmı makroekonomik istikrar ve yeniden inşa için ayrılırken, doğrudan silah alımları için kullanılacak kısmın yetersiz kalabileceği endişesi var.
Zelenskiy, son haftalarda Avrupa başkentlerini ziyaret ederek ek destek talebinde bulundu. Bu kapsamda Almanya, Fransa ve İngiltere'de temaslarda bulundu. Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, Ukrayna'ya yönelik askeri yardımın süreceğini teyit etti ancak ek finansman konusunda somut bir taahhüt vermedi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Ukrayna'ya asker gönderme ihtimalini gündeme getirerek tartışma yaratmıştı. Zelenskiy'nin bu açıklaması, Batı'nın askeri yardımlarının kesintiye uğramaması için bir uyarı niteliği taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ukrayna'daki savaş, Avrupa'nın güvenlik mimarisini derinden etkiliyor. Rusya'nın ilerleyişini durdurmak için Ukrayna'nın topçu mühimmatı, hava savunma sistemleri ve uzun menzilli silahlara ihtiyacı var. Ancak Batı'nın silah üretim kapasitesi sınırlı ve mevcut stoklar hızla tükeniyor. AB, Mart 2024'e kadar Ukrayna'ya 1 milyon top mermisi sağlama taahhüdünü yerine getiremedi; bu hedef 2024 sonuna ertelendi. Bu durum, Ukrayna'nın cephedeki ateş gücünü olumsuz etkiliyor. Öte yandan, Rusya ekonomisi savaş ekonomisine geçmiş durumda ve savunma harcamalarını artırmış durumda. Ukrayna'nın finansman açığı, savaşın seyrini doğrudan etkileyebilecek bir faktör olarak öne çıkıyor. Eğer Batı desteği azalırsa, Ukrayna savunma hatlarını korumakta zorlanabilir ve Rusya toprak kazanımlarını artırabilir. Bu da Avrupa'nın doğu kanadında güvenlik risklerini büyütebilir.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, müttefikleri Ukrayna'ya desteği sürdürmeye çağırdı ve "Ukrayna'nın kaybetmesine izin veremeyiz" dedi. ABD Başkanı Joe Biden da Kongre'yi yardım paketini onaylamaya davet etti ancak Cumhuriyetçilerin bir kısmı iç politika gerekçeleriyle buna karşı çıkıyor. Bu belirsizlik ortamında Zelenskiy'nin açıklaması, Batı'nın kararlılığını test eden bir çağrı olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki finansman açığı ve Batı'nın askeri yardım konusundaki tereddütleri, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve bölgesel istikrar açısından yakından takip etmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, Ukrayna'ya insansız hava araçları ve diğer savunma sistemleri satarak önemli bir askeri destek sağlıyor; aynı zamanda Rusya ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürüyor. Ukrayna'nın silah tedarikinde yaşayacağı sıkıntılar, Karadeniz'deki dengeleri etkileyebilir ve Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ayrıca, Batı'nın Ukrayna'ya desteği azalırsa, Rusya'nın bölgedeki baskısı artabilir ve Türkiye'nin enerji güvenliği ile ticaret yolları olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle Türkiye, Batı ile Rusya arasında dengeli bir politika izleyerek hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemeli hem de kendi stratejik çıkarlarını korumalıdır.
