Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, savaşın sonuna kadar ülkesinin insansız hava araçlarının (İHA) Rus hava sahasını “tamamen güvensiz” hale getireceğini söyledi. Zelenski’nin bu açıklaması, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “devlet terörizmi” suçlamasını beraberinde getirdi. İki ülke de son aylarda uzun menzilli saldırılarını yoğunlaştırırken, Zelenski’nin havayollarına yönelik uyarısı, savaşın sivil havacılık üzerindeki etkisini bir kez daha gündeme taşıdı. Ukrayna lideri ayrıca, Rus hava sahasını kullanan havayolu şirketlerinin risk altında olduğunu vurgulayarak uluslararası topluma çağrıda bulundu.
Zelenski’nin Uyarısı ve Putin’in Tepkisi
Zelenski, Salı günü yayınlanan video konuşmasında, Ukrayna’nın ürettiği ve kullandığı insansız hava araçlarının menzil ve etkinliğinin arttığını belirterek, “Rus hava sahası, savaşın sonuna kadar sivil uçuşlar için tamamen güvensiz olacak. Bu, bizim hava savunmamızın değil, Rusya’nın saldırganlığının bir sonucudur” ifadelerini kullandı. Ukrayna ordusunun, Rusya topraklarındaki askeri havaalanları, yakıt depoları ve erken uyarı radar sistemlerine yönelik İHA saldırılarını sürdürdüğü biliniyor.
Zelenski’nin bu sözlerine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den sert yanıt geldi. Putin, Ukrayna’nın sivil havacılığı hedef aldığını öne sürerek, “Bu açıkça bir devlet terörizmidir. Sivillerin hayatını tehdit eden bu tür girişimler cevapsız kalmayacaktır” dedi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise, Ukrayna’nın bu tür açıklamalarının uluslararası hukuku ihlal ettiğini savundu.
Uzun Menzilli Saldırılar Tırmanıyor
Son aylarda her iki taraf da enerji altyapısı, askeri tesisler ve lojistik merkezlerine yönelik saldırılarını artırdı. Ukrayna, Rusya’nın iç bölgelerine yönelik İHA ve füze saldırılarını yoğunlaştırırken; Rusya da Ukrayna’nın enerji şebekesini hedef alan bombardımanlarını sürdürüyor. Bu karşılıklı saldırılar, savaşın seyrini değiştirmese de, altyapı üzerinde yıkıcı etkiler yaratıyor. Ukrayna’nın geçtiğimiz haftalarda Rus hava sahasında keşif ve saldırı amaçlı İHA’ların uçuş sıklığını artırdığı gözlemleniyor.
Uzmanlar, Ukrayna’nın İHA kapasitesindeki artışın, Rusya’nın hava savunma sistemlerini zorladığını ve bazı stratejik noktaların savunmasız kaldığını belirtiyor. Rusya ise bu saldırılara karşı koymak için elektronik harp sistemlerini devreye sokarken, hava sahasının kapatılması veya kısıtlanması seçeneğini gündeminde tutuyor. Ancak Rusya’nın uluslararası uçuşlara açık olan hava sahasını tamamen kapatması, ülke ekonomisi üzerinde ek bir yük oluşturabilir.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Bu gerilim, yalnızca iki ülkeyi değil, bölgesel ve küresel havacılığı da etkiliyor. Avrupa Birliği ve ABD, Rus hava sahasına yönelik uçuş yasaklarını sürdürürken, Ukrayna’nın uyarısı, Asya ile Avrupa arasındaki bazı rotaları yeniden şekillendirebilir. Özellikle Çin ve Hindistan merkezli havayolları, Rus hava sahasını kullanmaya devam ediyor; ancak artan risk nedeniyle bu şirketlerin alternatif rotaları değerlendirdiği belirtiliyor.
Rusya’nın hava sahasını kullanan uluslararası havayollarının sayısı azalırken, Ukrayna’nın İHA saldırıları, savaşın sivil havacılığa sıçrama ihtimalini artırıyor. 2014 yılında Malezya Havayolları’na ait MH17 sefer sayılı uçağın düşürülmesi, bölgede savaşın sivil havacılık için ne denli tehlikeli olabileceğini göstermişti. Bu nedenle Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), savaş bölgeleri üzerindeki uçuşlara yönelik risk değerlendirmelerini sürekli güncelliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem NATO üyesi hem de Rusya ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdüren bir ülke olarak bu gerilimden doğrudan etkileniyor. Ukrayna-Rusya savaşının başından beri arabuluculuk çabaları yürüten Ankara’nın, iki ülke arasındaki hava sahası ihtilaflarına karşı dengeli bir tutum sergilemesi gerekiyor. Türk Hava Yolları gibi bayrak taşıyıcılar, Rus hava sahasını kullanarak Asya ve Avrupa arasında yoğun uçuşlar gerçekleştiriyor; bu durum, olası bir kapatma veya kısıtlama karşısında ciddi ekonomik kayıplara yol açabilir. Ayrıca Türkiye’nin savunma sanayii alanında Ukrayna ile yürüttüğü iş birliği, İHA teknolojileri konusundaki gelişmelerin yakından izlenmesini gerektiriyor. Sonuç olarak, bölgedeki hava sahası güvenliği, Türk dış politikası ve havacılık sektörü açısından kritik bir öneme sahiptir.
