Ukrayna'da Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, altı ay önce atadığı Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov'u görevden aldı. Karar, 16 Temmuz'da Kiev, Harkiv, Dnipro ve Lviv başta olmak üzere birçok Ukrayna kentinde geniş çaplı protestolara yol açtı. Göstericiler, Fedorov'un ülkenin savaş yorgunu ordusunu modernize etme çabalarını takdir ettiklerini belirterek, Zelenski'yi savaşın en kritik döneminde istikrarı bozmakla suçladı. Polis, protestoların büyük ölçüde barışçıl geçtiğini ancak bazı kentlerde küçük çaplı arbede yaşandığını bildirdi.
Gelişmenin arka planı
Mihaylo Fedorov, Şubat 2024'te Savunma Bakanlığı'na atanmıştı. Göreve geldiği günden itibaren, yolsuzlukla mücadele ve orduda dijital dönüşüm vaatleriyle dikkat çekmişti. Özellikle askeri alım süreçlerinde şeffaflık sağlamak için başlattığı reformlar ve NATO standartlarına uyum çabaları, hem kamuoyunda hem de Batılı müttefikler nezdinde takdir toplamıştı. Zelenski'nin kararı, sosyal medyada 'ihanet' olarak nitelendirilirken, protestocular Fedorov'un göreve iadesini talep etti.
Zelenski, yaptığı kısa açıklamada, görevden almanın 'savaşın ihtiyaçları' nedeniyle yapıldığını ve yeni bakanın kısa süre içinde atanacağını duyurdu. Ancak Fedorov'un görevden alınış biçimi ve zamanlaması, siyasi analistler tarafından savaş kabinesinde bir yeniden yapılanma sinyali olarak yorumlandı. Bazı yorumcular, Zelenski'nin kendisine rakip olarak gördüğü popüler isimleri tasfiye etmeye çalıştığını öne sürdü.
Bölgesel veya küresel boyut
Ukrayna'nın savaşta kritik bir dönemeçte olduğu bir sırada yaşanan bu gelişme, Batılı müttefikler arasında endişeye yol açtı. ABD ve AB yetkilileri, Ukrayna'nın siyasi istikrarının önemine vurgu yaparak, reform sürecinin aksamaması gerektiğini belirtti. Rusya ise bu durumu 'Ukrayna yönetimindeki kaos' olarak propaganda malzemesi yaparken, Kremlin sözcüsü, 'Zelenski'nin en güvendiği isimleri bile görevden alması, Kiev'in ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor' dedi. Fedorov, uluslararası basında Ukrayna'nın 'en popüler bakanı' olarak anılırken, onun görevden alınmasının savaşın seyrine doğrudan etkisi olmayacağı ancak moral ve güven açısından olumsuz bir tablo çizdiği yorumu yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna'daki siyasi değişimleri yakından izliyor. Ankara, savaşın başından beri Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, Karadeniz güvenliği ve tahıl koridoru gibi konularda Kiev'le iş birliği yapıyor. Zelenski'nin popüler bir bakanı görevden alması, kısa vadede Ukrayna yönetiminde istikrarsızlık algısı yaratabilir. Bu durum, özellikle Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Karadeniz'deki güç dengesi bağlamında Türkiye için riskler barındırıyor. Ancak Ukrayna'nın reform sürecinin devam etmesi ve Batı ile uyumu, Türkiye'nin uzun vadeli diplomatik çıkarları açısından önemini koruyor.
