Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) yetkilileri, havacılık sektörünün karbonsuzlaşma hedeflerine ulaşması için gereken mali yükün yalnızca havayollarına bırakılamayacağını belirtiyor. IATA'nın Asya-Pasifik bölgesi sürdürülebilirlik başkanı Kelvin Lee, Singapur merkezli CNA kanalına yaptığı açıklamada, havayollarının zaten son derece düşük kâr marjlarıyla çalıştığını hatırlatarak, yeşil dönüşümün finansmanında hükümetlerin ve yolcuların da üzerine düşeni yapması gerektiğini vurguladı. Bu açıklama, sektörün 2050 yılına kadar net sıfır karbon emisyonu hedefi doğrultusunda atılması gereken adımlar ve bu sürecin maliyetinin kim tarafından karşılanacağı tartışmalarını alevlendirdi.
Gelişmenin arka planı: Havacılığın karbonsuzlaşma zorluğu
Havacılık sektörü, küresel karbon emisyonlarının yaklaşık %2-3'ünden sorumlu. Sektör, emisyonlarını azaltmak için daha verimli uçaklar, sürdürülebilir havacılık yakıtları (SAF) ve karbon denkleştirme programları gibi çeşitli yöntemler üzerinde çalışıyor. Ancak bu çözümlerin çoğu henüz ticari ölçekte yaygınlaşmış değil ve yüksek maliyetler barındırıyor. IATA'ya göre, SAF kullanımı şu anda geleneksel jet yakıtına kıyasla iki ila beş kat daha pahalı. Kelvin Lee, havayollarının pandemi sonrası toparlanma sürecinde olduğunu ve ince kâr marjları nedeniyle bu tür ek maliyetleri tek başına karşılamasının mümkün olmadığını ifade etti. Lee, “Sürdürülebilir yakıt altyapısı için yatırım teşvikleri, vergi indirimleri veya doğrudan sübvansiyonlar sağlanmazsa, sektörün yeşil dönüşümü yavaşlayacak” dedi. Ayrıca, karbon fiyatlandırması ve emisyon ticareti sistemlerinin yaygınlaşmasının da maliyetleri artırabileceğini belirtti.
Bölgesel boyut: Asya-Pasifik'te yeşil havacılık politikaları
Asya-Pasifik bölgesi, dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarlarından biri. Kelvin Lee, bölge hükümetlerinin karbonsuzlaşma hedeflerine ulaşmak için daha güçlü politika adımları atması gerektiğini söylüyor. Singapur, Japonya, Güney Kore ve Çin gibi ülkeler SAF üretimini teşvik eden programlar başlatmış olsa da, bu girişimler henüz emekleme aşamasında. Lee, “Hedeflere ulaşmak için hem arz hem de talep tarafında eşzamanlı adımlar atılmalı. Hükümetler, SAF üreticilerine yatırım desteği verirken, havayollarına da bu yakıtı kullanma zorunluluğu getiren düzenlemeler yapmalı” ifadelerini kullandı. Bölgede, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO) Karbon Denkleştirme ve Azaltma Planı (CORSIA) kapsamında da bazı taahhütler bulunuyor. Ancak sektör temsilcileri, pandemi sonrası toparlanmanın kırılgan olduğu bir dönemde ek maliyetlerin tüketicilere yansıtılmasının kaçınılmaz olduğunu, bunun da talebi olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türk havacılık sektörü de küresel karbonsuzlaşma trendinden doğrudan etkilenecek. Türk Hava Yolları gibi büyük taşıyıcılar, IATA'nın 2050 net sıfır hedefine uyum sağlamak zorunda. Bu süreçte, sürdürülebilir yakıtlara geçiş, yerli kaynaklarla SAF üretiminin teşvik edilmesini gündeme getirebilir. Özellikle Türkiye'nin biyoyakıt üretim potansiyeli düşünüldüğünde, bu alan ekonomik fırsat doğurabilir. Ancak kısa vadede artan maliyetler, hava yolu bilet fiyatlarına yansıyabilir ve turizm sektörünü etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin Emisyon Ticareti Sistemi'ne (ETS) entegrasyonu sürecinde havacılık karbon vergileriyle karşılaşma olasılığı da bulunuyor. Bu nedenle, Türkiye'nin hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yeşil havacılık politikalarını yakından takip etmesi ve yerli çözümler geliştirmesi stratejik önem taşıyor.
