Singapur'un Chinatown Complex Food Centre'da bulunan Yeni Horse Noodles, 25 Ekim'de kapılarını kapatıyor. Scott ve Troy Lee kardeşler, finans ve ticaret sektöründeki kariyerlerini bırakarak Mayıs ayında açtıkları hawker tezgahını beş ay sonra kapatma kararı aldı. Kardeşler, kapanış nedenini "yaşam tarzının gerçekten istediğimiz şey olmaması" olarak açıkladı.
Finanstan hawker tezgahına: Kısa süren macera
Scott ve Troy Lee, Singapur'da finans ve ticaret alanında çalışırken, geleneksel hawker kültürünü yaşatmak ve kendi işlerini kurmak amacıyla yola çıktı. Mayıs 2023'te Chinatown Complex Food Centre'da Yeni Horse Noodles adıyla bir tezgah açtılar. Tezgahlarında, Singapur'un sevilen yemeklerinden biri olan at eti kullanılmadan hazırlanan erişte çeşitleri sundular. Kardeşler, kısa sürede yerel halkın ve turistlerin ilgisini çekmeyi başardı. Ancak, hawker işletmeciliğinin getirdiği yoğun tempolu yaşam, sabahın erken saatlerinden gece geç saatlere kadar süren mesai, hafta sonu ve tatil kavramının olmaması gibi faktörler, kardeşlerin beklentileriyle örtüşmedi. Scott Lee, yaptığı açıklamada, "İşletmeyi büyütmek ve sürdürmek için gereken özveri, kişisel yaşamımızı tamamen ele geçirdi. Bu tempoya uzun süre dayanamayacağımızı anladık" dedi.
Kardeşler, işletmeyi kapatma kararını alırken, müşterilerine ve destek verenlere teşekkür etti. Sosyal medya hesaplarından yaptıkları duyuruda, "Bu deneyim bize çok şey öğretti, ancak yaşam tarzı gerçekten istediğimiz şey değil" ifadelerine yer verdiler. Kapanış kararı, Singapur'da hawker kültürünün geleceği ve genç girişimcilerin bu alana ilgisi açısından da tartışma yarattı.
Singapur'da hawker kültürü ve ekonomik zorluklar
Singapur'da hawker merkezleri, ülkenin kültürel mirasının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda artan kira maliyetleri, hammadde fiyatları ve iş gücü sıkıntısı, hawker'ların işletmelerini sürdürmesini zorlaştırıyor. Özellikle genç neslin hawker işine ilgisi sınırlı; uzun çalışma saatleri ve düşük kâr marjları, bu mesleği cazip olmaktan çıkarıyor. Scott ve Troy Lee kardeşlerin hikayesi, bu zorlukların somut bir örneği olarak görülüyor. Kardeşler, finans sektöründeki kazançlı kariyerlerini bırakıp hawker olma kararıyla cesur bir adım atmış olsalar da, gerçeklerle yüzleşmek zorunda kaldılar. Singapur hükümeti, hawker kültürünü canlandırmak için çeşitli teşvikler sunsa da, genç girişimcilerin bu alanda kalıcı olması için daha kapsamlı destek mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, hawker işletmeciliğinin sadece bir yemek pişirme işi olmadığını, aynı zamanda bir yaşam tarzı olduğunu vurguluyor. Kardeşlerin kapanış kararı, bu yaşam tarzının herkese uygun olmadığını gösteriyor. Singapur'da hawker'ların ortalama çalışma süresi haftada 60 saatin üzerinde ve birçoğu aile işletmesi olarak nesiller boyu devam ediyor. Scott ve Troy Lee gibi kariyer değiştirenler için bu tempoya alışmak kolay olmuyor.
Küresel girişimcilik trendleri ve beklentiler
Yeni Horse Noodles'ın kısa öyküsü, dünya genelinde gözlemlenen bir trendin parçası: Beyaz yakalı profesyonellerin kariyerlerini bırakıp butik işletmeler açması. Ancak bu girişimlerin birçoğu, ilk yıl içinde kapanıyor. Singapur'daki hawker sektörü, düşük giriş bariyerleri nedeniyle cazip görünse de, gerçekte yüksek rekabet, düşük kâr marjı ve fiziksel yorgunluk gibi faktörlerle mücadele gerektiriyor. Kardeşlerin deneyimi, bu tür girişimlerin romantize edilmemesi gerektiğini gösteriyor. Öte yandan, Singapur'un hawker kültürü, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alıyor ve ülke için hem turistik hem de sosyal bir değer taşıyor. Bu nedenle, hawker'ların karşılaştığı zorluklar, sadece bireysel değil, aynı zamanda kültürel bir mesele olarak ele alınıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'da yaşanan bu olay, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel ölçekte kariyer değişiklikleri ve küçük işletmelerin sürdürülebilirliği açısından dersler içeriyor. Türkiye'de de son yıllarda beyaz yakalı çalışanların kariyerlerini bırakıp butik kafe, restoran veya el yapımı ürünler satan işletmeler açtığı görülüyor. Pandemi sonrası bu trend hızlandı; ancak benzer şekilde, birçoğu yüksek kira, artan maliyetler ve yoğun rekabet nedeniyle kısa sürede kapanıyor. Singapur örneği, işletme açmadan önce yaşam tarzı ve iş yükü konusunda gerçekçi beklentiler oluşturmanın önemini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'deki geleneksel esnaf kültürünün de benzer zorluklarla karşı karşıya olduğu ve genç neslin bu mesleklere ilgisinin azaldığı biliniyor. Bu bağlamda, yerel yönetimlerin ve hükümetin küçük işletmelere yönelik destek politikalarını gözden geçirmesi faydalı olabilir.
