Yemen, yıllardır süren iç savaşın ve ekonomik çöküşün etkisiyle sağlık sisteminin neredeyse tamamen işlemez hale geldiği bir ülke olarak dikkat çekiyor. Hastanelerin büyük bölümü ya yıkılmış ya da ciddi tıbbi malzeme ve personel eksikliğiyle mücadele ediyor. Bu koşullarda, tedaviye erişemeyen veya sağlık hizmetlerinin maliyetini karşılayamayan binlerce Yemenli, çareyi alternatif tıpta arıyor. Bitkisel tedaviler, geleneksel şifacılar ve internet üzerinden satılan 'mucize' ürünler, modern tıbbın yerini almaya başladı. Bu durum, ülkede sağlık krizinin derinleştiğine ve halkın çaresizliğinin arttığına işaret ediyor.
Sağlık Sistemi Çöküşünün Boyutları
Yemen'de 2014'ten bu yana devam eden iç savaş, ülkenin altyapısını neredeyse tamamen tahrip etti. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre, ülkedeki sağlık tesislerinin yalnızca yarısı kısmen işlevsel durumda. Birçok hastane, sağlık çalışanlarının maaşlarını alamaması veya güvenlik endişeleri nedeniyle kapılarını kapatmak zorunda kaldı. Salgın hastalıklar, yetersiz beslenme ve savaş yaralanmaları, sağlık sistemine olan talebi artırırken, mevcut kapasite bu yükü karşılamaktan çok uzak.
Birleşmiş Milletler verilerine göre, Yemen nüfusunun yaklaşık yüzde 80'i insani yardıma muhtaç durumda. Sağlık hizmetlerine erişim, özellikle kırsal bölgelerde neredeyse imkansız hale gelmiş durumda. Hastalar, en basit tedaviler için bile yüzlerce kilometre yol kat etmek zorunda kalıyor ya da özel kliniklerin yüksek ücretlerini karşılayamıyor. Bu tablo, halkı çaresizce alternatif arayışlara itiyor.
Alternatif Tıbbın Yükselişi
Sağlık sistemindeki bu çöküş, alternatif tıp uygulamalarının yaygınlaşmasına zemin hazırladı. Özellikle büyük şehirlerde, bitkisel ilaç satan dükkanlar ve geleneksel şifacılar popülerlik kazanıyor. Bu uygulamalar, modern tıbba göre çok daha ucuz ve erişilebilir olması nedeniyle tercih ediliyor. Ancak uzmanlar, bu yöntemlerin bilimsel olarak kanıtlanmadığını ve halk sağlığı açısından ciddi riskler taşıdığını vurguluyor.
Yerel halktan bazı kişiler, alternatif tedavilerin bazı hastalıklarda işe yaradığını düşünürken, bazıları tamamen çaresizlikten bu yöntemlere başvuruyor. Özellikle kronik hastalıklar, kanser ve diyabet gibi tedavisi uzun süren hastalıklar, hastaları umutsuzluğa iterek alternatif çözümlere yönlendiriyor. Bu durum, hastalıkların teşhisinde gecikmelere ve tedavi başarısızlıklarına yol açarak ölüm oranlarını artırabiliyor.
Tıbbi yardım kuruluşları, alternatif tıbbın hiçbir koşulda modern tıbbın yerini alamayacağını ve hastaların bu tür uygulamalardan uzak durması gerektiğini belirtiyor. Ancak Yemen'deki mevcut koşullar, halkın bu uyarılara kulak vermesini neredeyse imkansız hale getiriyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Yemen'deki sağlık krizi, sadece ülke içinde değil, bölgesel ve küresel anlamda da ciddi yansımalara sahip. Zayıflayan sağlık sistemi, kolera, kızamık ve şimdilerde COVID-19 gibi salgın hastalıkların yayılmasına zemin hazırlıyor. Bu salgınlar, komşu ülkelere de sıçrayarak bölgesel bir halk sağlığı tehdidi oluşturuyor.
BM ve uluslararası yardım kuruluşları, Yemen'deki insani krizi sona erdirmek için sürekli olarak fon toplamaya çalışsa da, bu çabalar çoğu zaman yetersiz kalıyor. Savaşın bitmemesi, yardım koridorlarının kapanması ve uluslararası toplumun ilgisinin başka krizlere kayması, durumun daha da kötüleşmesine neden oluyor.
Yemen'deki bu sağlık çöküşü, aslında uzun süredir devam eden iç savaşın ve bölgesel müdahalelerin bir sonucu olarak görülüyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun 2015'te başlattığı askeri müdahale, ülkeyi daha da derin bir kaosa sürükledi. Bu durum, Yemen halkının kaderini belirleyen büyük güçlerin sorumluluğunu da gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki sağlık sisteminin çöküşü ve halkın alternatif tıbba yönelmesi, Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir. Kızılay ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı TİKA gibi kurumlar, Yemen'e insani yardım ulaştırma konusunda aktif rol oynuyor. Ancak bu yardımların kalıcı bir çözüm sağlaması, ancak siyasi istikrarın sağlanmasıyla mümkün. Türkiye, bölgesel bir güç olarak Yemen'deki krizin çözümüne katkı sunabilir. Ayrıca, Türkiye'de faaliyet gösteren sağlık kuruluşlarının Yemen'e yönelik tıbbi destek programları geliştirmesi, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirebilir ve bölgesel istikrara katkı sağlayabilir.
