Alman yazılım devi SAP, yapay zekanın (YZ) yaygınlaşmasıyla birlikte birçok şirketin başvurduğu işten çıkarma yoluna gitmeyeceğini açıkladı. Şirket, çalışanlarını işten çıkarmak yerine mevcut rollerini YZ çağına uygun şekilde dönüştürmeyi hedeflediğini duyurdu. Bu yaklaşım, teknoloji dünyasında ses getirirken, uzmanlar arasında böyle bir modelin sürdürülebilir olup olmadığı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. SAP'nin stratejisi, YZ'nin iş gücü piyasasında yarattığı dönüşümün yönetilmesine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.
SAP'nin YZ Stratejisi: Yeniden Beceri Kazandırma ve Yeniden Yapılandırma
SAP, YZ araçlarını iş süreçlerine entegre ederken, çalışanlarının yerini almasından ziyade işlerini kolaylaştırmayı ve verimliliği artırmayı amaçlıyor. Şirket, çalışanlarına yeniden beceri kazandırma (reskilling) ve rollerini yeniden tanımlama konusunda kapsamlı eğitim programları sunuyor. SAP'nin İnsan Kaynakları Direktörü Cawa Younosi, "Yapay zekayı işten çıkarma aracı olarak değil, çalışanlarımızın potansiyelini artırma aracı olarak görüyoruz," ifadelerini kullandı. Bu yaklaşım, şirketin yeniden yapılandırma sürecinde toplam 8.000 pozisyonda değişiklik yapmasını ve çalışanları yeni rollere yönlendirmesini içeriyor. Ancak bu dönüşümün ne kadar başarılı olacağı, YZ'nin iş piyasalarındaki etkisine dair daha geniş tartışmaların bir parçası.
SAP'nin planı, mevcut çalışanların yaklaşık yüzde 10'unu etkileyecek büyüklükte. Şirket, YZ'nin rutin ve tekrarlayan görevleri otomatikleştirmesiyle birlikte, çalışanların daha yaratıcı ve stratejik işlere yönelmesini hedefliyor. Ancak bu süreç, bazı rollerin tamamen ortadan kalkması anlamına da geliyor. SAP, bu noktada çalışanlarına şirket içinde yeni pozisyonlar bulmayı veya onları farklı departmanlara yönlendirmeyi vaat ediyor. Yine de eleştirmenler, her çalışanın yeniden eğitilerek yeni rollere uyum sağlayamayabileceğini ve bu durumun örtülü bir işten çıkarmaya dönüşebileceğini belirtiyor.
Uzmanlar İkiye Bölündü: İyimserlik mi, Gerçekçilik mi?
SAP'nin girişimi, teknoloji dünyasında YZ'nin iş gücüne etkisini yönetme konusunda önemli bir test olarak görülüyor. Harvard Business School profesörü Joseph Fuller, "SAP'nin yaklaşımı takdire şayan, ancak her çalışanın yeniden eğitilerek yüksek katma değerli bir role geçmesi mümkün değil," diyerek şüphelerini dile getiriyor. Buna karşılık, iş dünyası danışmanlık firması Gartner'ın analistlerinden Helen Poitevin, şirketlerin YZ dönüşümünde çalışanların yeniden becerilendirilmesinin kritik olduğunu ve SAP'nin bu alanda öncü bir rol üstlendiğini savunuyor. Geçtiğimiz aylarda Google, Amazon ve IBM gibi devler YZ nedeniyle binlerce kişiyi işten çıkarırken, SAP'nin farklı bir yol denemesi sektörde dikkat çekiyor. Ancak şirketin bu stratejiyi ne kadar süre sürdürebileceği ve finansal sonuçlarının ne olacağı merak konusu. SAP, bu yılın ilk çeyreğinde bulut gelirlerinde yüzde 24 artış bildirdi, ancak toplam gelir beklentilerin hafif altında kaldı.
YZ'nin işler üzerindeki etkisine dair genel kaygılar sürerken, Dünya Ekonomik Forumu'nun raporları, 2025 yılına kadar YZ'nin 85 milyon işi ortadan kaldıracağını, ancak 97 milyon yeni iş yaratacağını öngörüyor. SAP'nin deneyimi, bu geçiş sürecinde şirketlerin oynayabileceği aktif rolün bir örneği olarak değerlendirilebilir. Ancak uzmanlar, her şirketin SAP'nin bütçe ve kaynaklarına sahip olmadığına dikkat çekiyor. Öte yandan, Almanya'nın güçlü sosyal diyalog ve işçi hakları geleneği, SAP'nin bu kararında etkili olmuş olabilir. Almanya'da çalışanların yönetim kurullarında temsil edilmesini sağlayan "Mitbestimmung" (işçi katılımı) yasası, işten çıkarmaları zorlaştıran faktörlerden biri.
SAP'nin yanı sıra bazı Avrupa şirketleri de benzer adımlar atıyor. Örneğin, Hollandalı banka ING, 2020'de dijital dönüşüm kapsamında binlerce çalışanını yeniden eğitmişti. Ancak ABD merkezli şirketlerde işten çıkarmalar daha yaygın. Bu durum, kıtalar arasındaki kurumsal kültür farklılıklarını da gözler önüne seriyor. SAP'nin deneyimi, YZ çağında iş gücü yönetimine dair önemli bir vaka çalışması sunuyor: İşten çıkarmalar kaçınılmaz mı yoksa şirketler çalışanlarına yatırım yaparak YZ dönüşümünü insan odaklı bir şekilde yönetebilir mi?
Türkiye Açısından Değerlendirme
SAP'nin işten çıkarmasız YZ dönüşümü stratejisi, Türkiye'deki teknoloji şirketleri ve iş dünyası için de önemli bir referans oluşturabilir. Türkiye'de YZ ve dijital dönüşüm sürecinde işten çıkarmaların arttığı gözlenirken, SAP modeli çalışanların yeniden becerilendirilmesi ve dönüşümün sosyal bir maliyet yaratmadan gerçekleştirilebileceğini gösteriyor. Türkiye'nin genç nüfus yapısı ve yüksek işsizlik oranı düşünüldüğünde, iş gücünü koruyan bu tür yaklaşımlar özellikle değerli. Ancak SAP'nin bu stratejiyi uygulayabilmesi, Almanya'nın güçlü işçi hakları ve sosyal diyalog altyapısına dayanıyor. Türkiye'de benzer bir modelin hayata geçirilmesi, işçi sendikalarının güçlendirilmesi ve şirketlerin uzun vadeli insan yatırımı anlayışını benimsemesiyle mümkün olabilir. Aksi takdirde, Türkiye'de YZ dönüşümü işsizliği artırma riski taşıyor.
