Singapur'da bir restoranda çalışan yabancı işçi, haftanın 7 günü günde 13 ila 15 saat çalıştırılmasına rağmen fazla mesai ücretinin ödenmediği gerekçesiyle işverenini mahkemeye verdi. Singapur İş Mahkemesi, işçinin talebini haklı bularak restoran işletmecisinin çalışana 20 bin Singapur doları (yaklaşık 14 bin 800 ABD doları) tazminat ödemesine karar verdi. Karar, Singapur'da yabancı işçilerin hak arama mücadelesi açısından emsal niteliği taşıyor.
Gelişmenin arka planı
Davacı işçi, adının açıklanmaması kaydıyla yaptığı başvuruda, 2021-2023 yılları arasında Singapur'un orta kesiminde faaliyet gösteren bir restoranda aşçı yardımcısı olarak çalıştığını belirtti. İşçi, haftanın 7 günü, günde ortalama 13-15 saat boyunca çalıştığını, ancak işverenin kendisine sadece sabit aylık ücret ödediğini, fazla mesai ücretini ise hiç ödemediğini iddia etti. İşveren ise işçinin hiçbir zaman mesai yapmadığını, çalışma saatlerinin sözleşmede belirtilen sürelerle sınırlı olduğunu savundu.
Mahkeme sürecinde işçi, çalışma saatlerini kaydettiği bir defter ve çalışma arkadaşlarının ifadelerini delil olarak sundu. İşverenin sunduğu çalışma kayıtlarının ise eksik ve tutarsız olduğu tespit edildi. Hakim, işverenin işçinin mesai yapmadığı yönündeki iddiasını yeterli delille destekleyemediğine hükmederek işçiyi haklı buldu. Kararda, işverenin işçiye 20 bin dolar tazminat ödemesine ve ayrıca mahkeme masraflarını karşılamasına karar verildi.
Singapur'da çalışma saatleri, Çalışma Bakanlığı'nın belirlediği yönetmeliklerle düzenleniyor. Buna göre, haftalık çalışma süresi 44 saati aşamıyor ve fazla mesai ücreti en az saatlik ücretin 1,5 katı olarak ödeniyor. Ancak yabancı işçiler, özellikle düşük ücretli sektörlerde, bu haklarını kullanmakta zorlanıyor. 2023 yılında Singapur'da çalışma koşullarıyla ilgili iş mahkemelerine yapılan başvuru sayısı 5 binden fazla oldu.
Bölgesel veya küresel boyut
Singapur, Güneydoğu Asya'da en fazla yabancı işçi barındıran ülkelerden biri. Ülkede yaklaşık 1,4 milyon yabancı işçi bulunuyor ve bunların büyük bir kısmı inşaat, temizlik, restoran ve bakım sektörlerinde çalışıyor. Yabancı işçiler, çoğu zaman düşük ücretler ve uzun çalışma saatleriyle karşı karşıya kalıyor. Bu dava, yabancı işçilerin yasal haklarını korumak için mahkemelere başvurabileceklerini gösteren önemli bir örnek olarak öne çıkıyor.
Bölgedeki diğer ülkeler de benzer sorunlarla boğuşuyor. Malezya, Tayland ve Endonezya'da da yabancı işçilerin sömürülmesi yaygın bir sorun. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2024 raporuna göre, Güneydoğu Asya'da yabancı işçilerin yaklaşık yüzde 40'ı haftada 48 saatten fazla çalışıyor ve yüzde 30'u asgari ücretin altında gelir elde ediyor. Singapur'daki bu dava, bölgedeki işçi hakları savunucuları tarafından emsal olarak gösterilirken, işverenlerin yasal yükümlülüklerini hatırlatması açısından da kritik bir karar olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, Türkiye'deki işçi hakları ve özellikle yabancı işçi çalıştırma uygulamaları açısından dolaylı da olsa önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de yabancı işçi sayısı artarken, çalışma koşullarının denetimi ve işçi haklarının korunması konuları giderek daha fazla gündeme geliyor. Singapur'daki karar, işçilerin bireysel olarak dava açma yoluyla haklarını arayabileceklerini ve mahkemelerin bu tür talepleri ciddiye aldığını gösteriyor. Türkiye'de de iş mahkemelerinin benzer bir hassasiyetle çalışması, özellikle kayıt dışı istihdam ve uzun çalışma saatleri gibi sorunların çözümüne katkı sağlayabilir. Küresel bağlamda bu karar, gelişmekte olan ülkelerdeki işçi hakları standartlarının yükseltilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
