BEİJİNG, 12 Eylül (Reuters) - Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, cumartesi günü Yeni Delhi’de düzenlenen BRICS üyesi ülkeler zirvesinde yaptığı konuşmada, grubun Ortadoğu çatışmasında barış arabulucusu rolü üstlenmesi çağrısında bulundu. Xi, Çin’in bu rolde diğer BRICS üyeleriyle birlikte çalışacağını belirterek, savaşın “sadece bölgeyi değil, tüm dünyayı etkilediğini” vurguladı.
BRICS zirvesinde barış vurgusu
Xi Jinping, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’dan oluşan BRICS grubunun liderlerine hitaben yaptığı konuşmada, Orta Doğu’daki gerilimin sona ermesi için ortak diplomatik çaba gösterilmesi gerektiğini söyledi. Çin lideri, “Çin, BRICS üyeleriyle birlikte barışın tesisi için yapıcı bir rol oynamaya hazırdır” ifadelerini kullandı. Xi’nin bu açıklaması, Pekin’in bölgede artan diplomatik etkinliğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Zirvede ayrıca, BRICS ülkelerinin küresel yönetişimde daha fazla söz sahibi olması gerektiği vurgulandı. Xi, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası sistemde temsilinin artırılması çağrısında bulundu. Çin basınına göre, Xi’nin konuşmasında ticaret, enerji güvenliği ve iklim değişikliği gibi konularda işbirliği mesajları da yer aldı.
Zirve, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de pandemi sonrası ilk yüz yüze BRICS toplantısı olarak gerçekleşti. Toplantıya katılan liderler, küresel ekonomik toparlanma ve bölgesel krizlerin ele alındığı oturumlarda bir araya geldi. Xi’nin konuşması, Çin’in Orta Doğu’da artan diplomatik girişimlerinin son halkası olarak yorumlandı.
Modi ile ikili görüşme ve Hindistan ziyareti
Xi Jinping’in zirve kapsamında Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile ikili görüşme yapması bekleniyor. İki lider arasındaki görüşme, 2020’deki sınır çatışmasının ardından donan Çin-Hindistan ilişkilerinde bir normalleşme adımı olarak görülüyor. Görüşmede sınır güvenliği, ticaret ve bölgesel konuların ele alınması öngörülüyor.
Hindistan ve Çin, 2020’de Ladakh bölgesinde yaşanan ve her iki taraftan askerlerin öldüğü çatışmanın ardından ilişkilerini dondurmuştu. Son aylarda iki ülke arasında üst düzey temaslar artmış durumda. Xi’nin ziyareti, Asya’nın iki devi arasındaki gerilimin azaltılmasına yönelik bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Xi’nin ziyaretinin “bölgesel barış ve istikrara katkı sağlayacağı” belirtildi. Hindistan tarafı ise görüşmenin “karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde” gerçekleşeceğini duyurdu. İki liderin, sınır anlaşmazlıklarının çözümü için askeri ve diplomatik kanalların güçlendirilmesi konusunda mutabık kalması bekleniyor.
Orta Doğu’da barış arayışları ve BRICS’in rolü
BRICS ülkeleri, son yıllarda Orta Doğu’daki çatışmalara daha fazla ilgi gösteriyor. Çin’in özellikle Suudi Arabistan ile İran arasındaki arabuluculuk girişimi, Pekin’in bölgede artan etkisini göstermişti. Xi’nin zirvedeki çağrısı, bu diplomatik çizginin bir uzantısı olarak okunuyor. Uzmanlar, BRICS’in ortak bir barış planı oluşturmasının zorluklarına dikkat çekse de, Çin’in bölgede nüfuzunu artırma çabasının süreceğini belirtiyor.
Orta Doğu’daki çatışma, başta enerji arz güvenliği olmak üzere küresel ekonomiyi de etkiliyor. BRICS ülkeleri, bölgedeki istikrarsızlığın ticaret ve yatırım ortamını bozmasından endişe duyuyor. Xi’nin konuşmasında, “barış ve kalkınmanın birbirini desteklediği” vurgusu öne çıktı. Çin, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Orta Doğu’da altyapı yatırımlarını sürdürüyor; bu nedenle bölgesel istikrar Pekin için stratejik önem taşıyor.
Zirvede ayrıca, BRICS’in genişleme süreci ve yeni üyelerin katılımı da ele alındı. Çin, grubun küresel etkisinin artırılması için yeni üyelerin kabul edilmesini destekliyor. Ancak Hindistan, genişlemenin grubun etkinliğini azaltabileceği endişesini taşıyor. Bu konudaki görüş ayrılıkları, zirvenin önemli tartışma başlıklarından biri olarak öne çıktı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Xi Jinping’in BRICS’i Orta Doğu’da barış arabulucusu olmaya çağırması, Türkiye’nin bölgesel diplomatik dengelerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, son yıllarda Orta Doğu’da aktif bir diplomasi yürütüyor ve çatışmaların çözümünde arabuluculuk rolü üstleniyor. BRICS’in artan etkinliği, Türkiye’nin çok taraflı platformlardaki konumunu etkileyebilir. Çin’in bölgede nüfuzunu artırması, Türkiye’nin enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından da önem taşıyor. Türkiye, BRICS ile ilişkilerini geliştirme sinyali vermişti; bu zirve, Ankara’nın yeni işbirliği arayışları için bir fırsat olabilir. Ancak Hindistan-Çin yakınlaşması, Asya’daki güç dengesini değiştirebilir ve Türkiye’nin Asya açılımını etkileyebilir.
