İngiltere’nin en tanınmış perakende markalarından WHSmith, mahkeme onaylı bir yeniden yapılandırma planı kapsamında 150 yüksek cadde mağazasını kapatma kararı aldı. Şirket, dijitalleşme ve değişen tüketici alışkanlıkları nedeniyle zor günler geçirirken, kurtarma planı kapsamında kalan mağazaların kiralarında da önemli indirimlere gidilecek. Karar, binlerce çalışanın geleceğini belirsizliğe sürüklerken, İngiliz perakende sektöründe yeni bir daralma dalgasının habercisi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
WHSmith, 1792 yılında kurulmuş ve Birleşik Krallık’ın en eski perakende zincirlerinden biri. Şirket, özellikle kitap, kırtasiye ve gazete satışıyla biliniyor. Ancak son yıllarda online alışverişin yaygınlaşması ve fiziksel mağazalara olan talebin azalması, şirketin gelirlerini ciddi şekilde etkiledi. Pandemi döneminde yaşanan kapanmalar ve artan enerji maliyetleri de eklenince WHSmith, mali sıkıntılarını derinleştirdi.
Şirket, geçtiğimiz aylarda bir kurtarma planı hazırladı ve bu planı mahkemeye sundu. Plan, mağazaların kapatılması ve kira sözleşmelerinin yeniden müzakere edilmesini içeriyor. Mahkemenin onayıyla birlikte, 150 mağazanın önümüzdeki 12 ay içinde kapatılması öngörülüyor. Kalan yaklaşık 500 mağazada ise kiraların ortalama %40 oranında düşürüleceği belirtiliyor. Bu indirimlerin, şirketin yıllık maliyetlerini 50 milyon sterlin azaltması bekleniyor.
WHSmith’in CEO’su Carl Cowling, yaptığı açıklamada, “Zor bir karar aldık, ancak şirketin uzun vadeli geleceği için bu adımlar kaçınılmazdı. Müşterilerimize daha iyi hizmet verebilmek için iş modelimizi yeniden şekillendiriyoruz” dedi. Sendikalar ise kararı sert bir dille eleştirdi. USDAW sendikası, “Binlerce çalışanın işini kaybetmesine neden olacak bu plan, çalışanların haklarını korumaktan uzak” açıklamasını yaptı.
Bölgesel veya küresel boyut
WHSmith’in kapanma kararı, sadece İngiltere perakende sektörünü değil, aynı zamanda küresel perakende trendlerini de yansıtıyor. Dünya genelinde fiziksel mağazalar, online rekabet ve artan maliyetler nedeniyle zorlanıyor. Özellikle kitapçı zincirleri, Amazon gibi devlerin baskısı altında. ABD’de Barnes & Noble, Avustralya’da Angus & Robertson ve Almanya’da Thalia gibi zincirler de benzer sıkıntılar yaşamıştı.
WHSmith’in kurtarma planı, aynı zamanda İngiltere’nin yüksek cadde perakendesinin geleceği hakkında da soru işaretleri yaratıyor. Uzmanlar, yüksek enflasyon, artan enerji faturaları ve tüketici güvenindeki düşüşün, daha fazla mağaza kapanmasına yol açabileceğini belirtiyor. İngiltere Perakende Konsorsiyumu verilerine göre, 2023 yılında 5.000’den fazla mağaza kapanmıştı ve bu eğilimin 2024’te de devam etmesi bekleniyor.
Diğer yandan WHSmith, havalimanları ve tren istasyonları gibi seyahat noktalarındaki mağazalarında büyümeye devam ediyor. Şirket, bu segmentteki mağazalarında satışların arttığını ve yolcu trafiğinin canlandığını açıkladı. Ancak yüksek caddedeki daralma, şirketin genel performansını olumsuz etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
WHSmith’in mağaza kapatma kararı Türkiye perakende sektörü için de önemli dersler barındırıyor. Özellikle kitap ve kırtasiye sektöründe faaliyet gösteren Türk zincirler, benzer bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Artan online alışveriş oranı ve yüksek enflasyon, fiziksel mağazaların karlılığını baskılıyor. Ayrıca, İngiltere’deki bu gelişme, küresel ekonomideki tüketici harcama eğilimlerinin Türkiye’ye de yansıyabileceğini gösteriyor. Türk şirketlerin, dijitalleşme ve maliyet yönetimine odaklanması, bu tür krizlerden etkilenmemek için kritik öneme sahip.
