Rusya'nın en büyük özel askeri şirketi Wagner, Ukrayna savaşının ardından bu kez İngiliz Kanalı'nda ortaya çıktı. İddiaya göre Wagner paralı askerleri, Rusya'nın uluslararası yaptırımları delmek için oluşturduğu 'gölge filo'nun güvenliğini sağlıyor. Bu filo, Batı'nın petrol fiyat tavanı ve diğer kısıtlamalarını aşmak için eski, sigortasız ve karanlıkta işlem gören tankerlerden oluşuyor. Wagner'in bu operasyonu, grubun Prigozhin'in ölümünden sonra yeniden yapılanarak farklı alanlara yöneldiğini gösteriyor.
Wagner'in yeni rolü: Gölge filonun koruyucuları
Wagner, 2014'te Ukrayna'nın doğusunda ortaya çıkan ve daha sonra Suriye, Libya, Orta Afrika Cumhuriyeti gibi kriz bölgelerinde faaliyet gösteren bir paralı asker grubuydu. Grubun kurucusu Yevgeny Prigozhin, geçen yıl Haziran ayında Vladimir Putin'e karşı kısa süreli bir isyan girişiminde bulunmuş, ancak başarısız olmuştu. Prigozhin, iki ay sonra uçak kazasında hayatını kaybetti. O tarihten bu yana Wagner'in Rus devleti tarafından yeniden yapılandırıldığı ve farklı görevlerde kullanıldığı belirtiliyor.
Son iddialara göre Wagner paralı askerleri, Rusya'nın 'gölge filosu' olarak adlandırılan tanker gemilerini İngiliz Kanalı'nda koruyor. Bu gemiler, Batı'nın Rus petrolüne uyguladığı varil başına 60 dolar tavan fiyatını aşmak için kullanılıyor. Gölge filo genellikle eski, bakımsız ve sigortasız gemilerden oluşuyor; bu gemiler sık sık bayrak değiştirerek ve AIS sinyallerini kapatarak izlenemiyor. Wagner'in bu gemilerde güvenlik danışmanlığı yaptığı, olası saldırılara karşı koruma sağladığı ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Rusya'nın yaptırımları delmek için ne kadar geniş bir ağ kurduğunu gösteriyor. Gölge filo, sadece petrol değil, aynı zamanda hububat, gübre ve diğer emtiaları da taşıyor. Batılı istihbarat kaynakları, bu filonun büyüklüğünün 600'den fazla gemiye ulaştığını tahmin ediyor. Wagner'in bu operasyonlara dahil olması, grubun hala Kremlin'in emrinde hareket ettiğini ve Ukrayna'daki savaşın ötesinde küresel bir tehdit oluşturduğunu ortaya koyuyor.
İngiltere ve diğer Avrupa ülkeleri, bu gölge filoya karşı önlem almaya çalışıyor. Ancak gemilerin uluslararası sularda hareket etmesi, yaptırım uygulamayı zorlaştırıyor. Wagner'in bu gemilerdeki varlığı, herhangi bir müdahaleyi daha riskli hale getiriyor. Bu durum, uluslararası hukuk açısından da tartışmalı bir alan yaratıyor: özel askeri şirketlerin ticari gemileri koruması, korsanlık veya paralı askerlik sözleşmeleri kapsamında değerlendirilebilir mi?
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da dolaylı etkileri bulunuyor. Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi gereği Karadeniz'deki geçişleri kontrol ediyor. Rusya'nın gölge filosu, Karadeniz'den Akdeniz'e geçerken Türk boğazlarını kullanıyor. Türkiye, bu gemilerin yaptırım delme amacı taşıdığı durumlarda uluslararası baskılarla karşı karşıya kalabilir. Ayrıca Wagner'in Afrika'daki varlığı, Türkiye'nin Libya ve Sahel bölgesindeki çıkarlarıyla çatışma potansiyeli taşıyor. Ankara, bu yeni Wagner operasyonlarını yakından izlemeli ve olası risklere karşı hazırlıklı olmalıdır.
