İsveçli otomotiv devi Volvo, Kaliforniya'da satılan ağır hizmet kamyon motorlarında emisyon ölçümlerini manipüle eden gizli cihazlar kullandığı iddiaları üzerine 197 milyon dolar (yaklaşık 6,1 milyar Türk lirası) ödemeyi kabul etti. ABD Adalet Bakanlığı ve Kaliforniya Hava Kaynakları Kurulu (CARB) ile yapılan anlaşma kapsamında Volvo, 2010 ile 2020 yılları arasında üretilen motorlarda eyaletin temiz hava yasalarını ihlal ettiğini kabul etmedi ancak cezayı ödeyerek davayı sonlandırdı. Anlaşma, Kaliforniya'nın emisyon standartlarını ihlal eden şirketlere karşı açtığı en büyük davalardan biri olarak kayıtlara geçti.
Gizli cihaz nasıl çalışıyordu?
İddialara göre Volvo, motorlarındaki egzoz gazı devridaim (EGR) sistemini, test sırasında daha fazla, gerçek yol koşullarında ise daha az çalışacak şekilde programlamıştı. Bu sayede motorlar laboratuvar testlerinde ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) ve CARB standartlarını karşılarken, yolda normal sürüş sırasında azot oksit (NOx) emisyonlarını yasal sınırın üzerinde salıyordu. Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta, Volvo motorlu yaklaşık 75 bin aracın eyalette ekstra 10 bin tondan fazla NOx saldığını belirtti. NOx, solunum yollarını tahriş eden ve hava kirliliğine katkıda bulunan zehirli bir gazdır.
Volvo, bu anlaşmayla herhangi bir yasa dışı eylemi kabul etmezken, motorlarının emisyon kontrol sistemlerinde değişiklik yapmayı ve Kaliforniya'daki tüm yeni motorlarının en katı emisyon standartlarına uygun olduğunu garanti etmeyi taahhüt etti. Şirket ayrıca 2022 yılı sonuna kadar motor yazılımlarını güncelleyerek mevcut araçların emisyonlarını azaltmayı kabul etti. Cezanın 174,6 milyon doları ABD federal hükümetine, 22,4 milyon doları ise Kaliforniya eyaletine ödenecek.
Küresel etkileri ve yasal süreç
Bu dava, 2015 yılında Volkswagen'in 'Dieselgate' skandalından sonra otomotiv sektöründe emisyon manipülasyonuna karşı artan denetimlerin bir parçası. ABD'de EPA, son yıllarda Fiat Chrysler, Cummins ve diğer üreticilere de benzer cezalar kesti. Kaliforniya, federal standartlardan daha sıkı emisyon kuralları uygulayan tek eyalet olduğu için birçok dava burada yoğunlaşıyor. Volvo'nun anlaşması, şirketin uzun vadeli itibarı ve gelecekteki dava riskleri açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle elektrikli araçlara geçiş sürecindeki şirketler, eski dizel motorlarla ilgili geçmişten gelen yükümlülüklerle başa çıkmak zorunda kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de faaliyet gösteren uluslararası otomotiv firmalarının emisyon düzenlemelerine uyum konusunda daha dikkatli olmaları gerektiğini gösteriyor. Türkiye, AB'nin ve yerel mevzuatın belirlediği emisyon standartlarını uyguluyor. Volvo'nun bu davayı kabul etmesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın denetimleri sıkılaştırmasına ve benzer ihlallerin araştırılmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'de taşımacılık sektöründe yaygın kullanılan ağır vasıtaların çevreye etkisi nedeniyle, bu tür skandallar halk sağlığı ve hava kalitesi tartışmalarını yeniden gündeme getirebilir.
