Polonya’nın ev sahipliğinde bir araya gelen Visegrád Grubu (V4), uzun süren uykusundan uyanarak yeniden aktif hale geliyor. Çekya, Macaristan, Slovakya ve Polonya’dan oluşan dörtlü ittifak, özellikle Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte bölgesel bir güç olarak hareket etme ihtiyacı duyuyor. Polonya’nın “Team Poland” başlığıyla sunduğu bu yeni dönem, grubun ortak savunma ve enerji politikalarını güçlendirmeyi hedefliyor. Varşova’da düzenlenen son zirvede liderler, bölgesel işbirliğinin temel taşlarını yeniden inşa etme kararı aldı.
V4’ün yeniden dirilişi: Arka plan ve nedenler
1991 yılında kurulan Visegrád Grubu, Soğuk Savaş sonrası Orta Avrupa’nın entegrasyonunu hızlandırmak amacıyla oluşturulmuştu. Ancak son yıllarda, özellikle Macaristan ve Polonya arasındaki siyasi farklılıklar ve AB ile yaşanan hukuk devleti tartışmaları, grubun etkinliğini zayıflatmıştı. Ukrayna’daki savaş ise bu ülkeleri ortak bir tehdit karşısında birleştirdi. Polonya, askeri yardım ve mülteci krizi konusunda bölgenin öncüsü olurken, Macaristan daha temkinli bir tutum sergilese de enerji bağımlılığı konusunda ortak adımlar atılması gerektiğini kabul ediyor. Çekya ve Slovakya ise hem NATO hem AB içinde dengeli bir pozisyon arıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: V4’ün yeni vizyonu
V4’ün yeniden canlanması, sadece Orta Avrupa için değil, tüm Avrupa kıtası için önemli sonuçlar doğurabilir. Grup, AB’nin doğu kanadında Rusya’ya karşı bir tampon bölge oluşturmayı hedefliyor. Ortak askeri tatbikatlar, enerji altyapısının çeşitlendirilmesi ve Doğu Ortaklığı ülkeleriyle daha yakın işbirliği, yeni dönemin öncelikleri arasında. Ayrıca, V4’ün yeniden aktif hale gelmesi, AB içinde “eski Avrupa” ile “yeni Avrupa” arasındaki dengeleri de değiştirebilir. Almanya ve Fransa’nın liderliğindeki AB’ye alternatif bir güç odağı olarak V4, özellikle göç ve enerji politikalarında daha fazla söz sahibi olmak istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Visegrád Grubu’nun yeniden canlanması, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da bölgesel güç dengelerini etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, Orta Avrupa’da Polonya ile giderek güçlenen ikili ilişkilere sahiptir. V4’ün, özellikle NATO’nun doğu kanadının güçlendirilmesi konusunda Türkiye ile paralel hedefleri bulunmaktadır. Ancak, Macaristan’ın bazı konularda AB ile yaşadığı gerilimler, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinde dikkatli bir denge kurmasını gerektirebilir. Ayrıca, V4’ün enerji çeşitlendirme çabaları, Türkiye’nin enerji koridoru projeleriyle rekabet veya işbirliği fırsatları doğurabilir. Genel olarak, V4’ün güçlenmesi Avrupa’da çok kutuplu yapıyı pekiştirirken, Türkiye’nin bu süreçte proaktif bir diplomasi izlemesi faydalı olacaktır.
