Vietnam, turizm gelirlerini artırmak için kapılarını sonuna kadar açarken, ülkeye akın eden yabancı ziyaretçilerin neden olduğu yasa ihlalleri, ülkenin Sovyet döneminden kalma ceza adalet sistemini test ediyor. Turist sayısındaki rekor artış, hem ekonomik fırsatlar hem de hukuki zorluklar yaratıyor; özellikle uyuşturucu kullanımı, hırsızlık ve kamu düzenini bozan davranışlar gibi suçlarda artış yaşanıyor. Hanoi yönetimi, hem turistlerin güvenliğini sağlamak hem de ülkenin imajını korumak için ceza yasalarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalıyor.
Artan Turizm ve Yasal Gerilimler
Vietnam'a gelen yabancı turist sayısı son beş yılda neredeyse iki katına çıkarak 2023'te 12 milyonu aştı. Bu artışın büyük bölümü, vize muafiyetleri ve dijital göçebelerin (dijital nomad) ilgisinden kaynaklanıyor. Ancak bu durum, özellikle kıyı kentleri Nha Trang ve Da Nang'da turistlerin karıştığı olayların sayısını da artırdı. Yerel polis, özellikle uyuşturucu kullanımı ve küçük çaplı hırsızlık vakalarında yabancıların gözaltına alınmasıyla başa çıkmakta zorlanıyor. Bu tür olaylar, turistlerin kendi ülkelerindeki büyükelçiliklerin müdahalesine yol açarken, Vietnam'ın uluslararası imajını da olumsuz etkiliyor.
Vietnam'ın ceza adalet sistemi, Fransız sömürge dönemi ve Sovyet modelinden miras kalan yapısıyla, turistlerin sıkça yaşadığı kültür şokunun yarattığı uyum sorunlarına çözüm üretmekte yetersiz kalıyor. Özellikle alkol veya uyuşturucu etkisi altında işlenen suçlarda kolluk kuvvetleri, yabancıların dil sorunları ve farklı hukuk anlayışlarıyla başa çıkmakta güçlük çekiyor. Polis, çoğu zaman yerel halkla turistler arasında arabuluculuk yapmak zorunda kalıyor; ancak bu süreçte yasal boşluklar, keyfi uygulamalara yol açabiliyor.
Adalet Reformu ve Turizm Ekonomisi Dengesi
Hükümet, turizmden elde edilen gelirin (2023'te 27 milyar dolar) ülke ekonomisi için kritik önemde olduğunu biliyor; ancak bu gelir, artan suç oranlarıyla birlikte itibar riskini de beraberinde getiriyor. Bu nedenle, 2024 yılında kabul edilen yeni bir yasa tasarısı, turistlerin işlediği küçük çaplı suçlarda cezai yaptırımlar yerine para cezası ve sınır dışı etme gibi daha esnek önlemler öngörüyor. Ancak insan hakları örgütleri, bu düzenlemenin yabancılara ayrıcalık tanıdığı ve yerel halkla eşitsizlik yarattığı eleştirisini getiriyor. Öte yandan, ağır suçlar (örneğin uyuşturucu kaçakçılığı) hâlâ idam dahil sert cezalarla karşılanıyor; bu da uluslararası kamuoyunda tartışmalara neden oluyor.
Vietnam'ın bu ikilemi, yalnızca kendi iç meselesi değil; aynı zamanda bölgedeki diğer gelişmekte olan ülkeler için de bir örnek teşkil ediyor. Turizm gelirlerine bağımlı olan Tayland, Kamboçya ve Endonezya gibi ülkeler, benzer sorunlarla boğuşuyor. Bu ülkeler, turistlerin hukuk kurallarına uyumunu kolaylaştırmak için bilgilendirme kampanyaları ve özel turist polisi birimleri kurdu. Vietnam ise bu alanda henüz yolun başında; ancak turizm gelirlerindeki artışın devam etmesi bekleniyor. Uzmanlar, bu süreçte adalet reformlarının sadece turistler için değil, aynı zamanda ülkedeki yabancı yatırımcıların güvenliği için de kritik olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'daki bu gelişme, Türk turizm sektörü için önemli bir karşılaştırma örneği sunuyor. Türkiye, yılda 50 milyona yakın turist ağırlayan bir ülke olarak benzer kadrajlarla karşı karşıya; ancak hukuk sistemi, yabancıların işlediği suçlarda daha esnek ve hızlı çözümler üretebiliyor. Vietnam'ın yaşadığı sıkıntılar, turizm gelirlerinin sürdürülebilirliği için adalet reformlarının şart olduğunu gösteriyor. Türkiye, bu alandaki deneyimini (örneğin turizm polisi uygulamaları) ASEAN ülkeleriyle paylaşabilir ve bölgesel iş birliğini artırabilir. Ayrıca, Vietnam'daki gelişmeler, Türk dış politikası için Güneydoğu Asya'da yeni fırsatlar anlamına gelebilir; zira Türkiye, bu ülkelerle ticaret hacmini artırmayı hedefliyor.
