Vietnam, son yıllarda hızla büyüyen ekonomisi ve genç nüfusuyla yabancı yatırımcıların ilgisini çekiyor. Ancak ülkenin 'ulusal şampiyonlar' stratejisi, belirli sektörlerde yerli şirketleri koruma altına alırken, yabancı yatırımcılar için önemli riskler ve fırsatlar barındırıyor. Hanoi yönetimi, stratejik sektörlerdeki yerli firmaları rekabetten koruyarak ulusal kalkınmayı hızlandırmayı hedefliyor.
Koruma Politikaları ve Yatırım Koşulları
Vietnam hükümeti, enerji, telekomünikasyon, bankacılık ve savunma gibi kilit alanlarda yerli şirketlere imtiyazlı erişim sağlıyor. Örneğin, petrol ve gaz arama çalışmaları ağırlıklı olarak devlet şirketi PetroVietnam tarafından yürütülüyor. Yabancı firmaların bu alanlara girişi sınırlandırılmış durumda. Ayrıca, enerji sektöründe yenilenebilir enerji projelerine devlet garantileri verilirken, yabancı yatırımcıların karşılaştığı bürokratik engeller de dikkat çekiyor. Telekomünikasyon sektöründe ise Viettel ve VNPT gibi dev şirketler pazarın büyük kısmını elinde tutuyor. Yabancı firmalar, ortak girişim veya teknoloji transferi anlaşmalarıyla sınırlı şekilde faaliyet gösterebiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam'ın korumacılığı, Çin ve ABD arasındaki ticaret savaşlarından etkilenen küresel tedarik zincirlerinde bir alternatif merkez olma çabasıyla paralel ilerliyor. Ülke, özellikle ABD ve Avrupa Birliği ile serbest ticaret anlaşmaları imzalayarak yabancı yatırımı çekmeye çalışıyor. Ancak ulusal şampiyonlara verilen avantajlar, Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olabilir. Uzmanlar, bu politikaların uzun vadede yabancı yatırımcıların güvenini sarsabileceğini belirtiyor. Öte yandan, enerji ve altyapı yatırımlarında yabancı ortaklıklara açılan alanlar, teknoloji ve finansman sağlayan firmalar için cazip fırsatlar sunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik'e yönelik dış politikasında Vietnam'ı önemli bir ortak olarak görüyor. Ancak Vietnam'ın korumacı politikaları, Türk müteahhitlik firmaları ve enerji şirketlerinin bu pazara girişini zorlaştırabilir. Özellikle savunma sanayiinde iş birliği potansiyeli bulunmakla birlikte, yerli şirketlerin korunması nedeniyle Türk firmalarının ortak girişim veya teknoloji transferi yoluyla ilerlemesi gerekebilir. Küresel tedarik zincirindeki kaymalar, Türkiye'nin Vietnam'la ticaretini artırma fırsatı sunarken, Hanoi'nin iç pazar odaklı politikaları dikkate alınmalıdır.
