Vietnam'da muhalif bir yayınevi, Komünist Parti'nin kurucusu Ho Chi Minh hakkında yayımladığı bir kitap nedeniyle ağır bir baskıyla karşı karşıya kaldı. Yetkililer, kitabın basımından sorumlu iki kişiyi tutuklarken, eseri öven makaleler yayımlayan 23 haber sitesini de cezalandırdı. Olay, ülkede ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaların son örneği olarak değerlendiriliyor.
Kitap ve Yayıncılara Yönelik Operasyon
Vietnam devlet medyasına göre, Hanoi merkezli Özgürlük ve Adalet Yayınevi'nin iki yöneticisi, 'Ho Chi Minh: Bir Portre' adlı kitabı basmakla suçlanıyor. Kitap, parti kurucusunun özel hayatına ve siyasi geçmişine dair eleştirel iddialar içeriyor. Yetkililer, kitabın 'devlet sırlarını ifşa ettiği' ve 'partiye hakaret ettiği' gerekçesiyle yayıncıları gözaltına aldı.
Operasyon kapsamında ayrıca, kitabı tanıtan ve olumlu yorumlar yapan 23 çevrimiçi haber portalına para cezası ve yayın durdurma yaptırımı uygulandı. Bu sitelerin birçoğu Vietnam'daki bağımsız medya kuruluşları olarak biliniyor. İnsan hakları örgütleri, bu cezaların basın özgürlüğüne yönelik 'caydırıcı bir saldırı' olduğunu belirtiyor.
Baskıların Ardındaki Siyasi Bağlam
Vietnam, tek partili bir sistemle yönetilen ve ifade özgürlüğü konusunda sıkı kısıtlamalara sahip bir ülke. Anayasa'da yer alan 'devlet güvenliği' ve 'ulusal çıkarlar' gibi maddeler, muhalif seslerin susturulması için sık sık kullanılıyor. Uluslararası Af Örgütü, Vietnam'da hâlihazırda 100'den fazla gazeteci ve blog yazarının 'siyasi suçlar' nedeniyle cezaevinde olduğunu açıklamıştı.
Ho Chi Minh, ülkede neredeyse kutsal bir figür olarak kabul ediliyor. Ona yönelik herhangi bir eleştiri, parti karşıtı propaganda olarak yorumlanıyor. Geçmişte de parti kurucusu hakkında yazılan kitaplar toplatılmış ve yazarları hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu durum, Vietnam'da tarih yazımının bile siyasi denetim altında olduğunun bir göstergesi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'da ifade özgürlüğüne yönelik bu tür baskılar, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel basın özgürlüğü bağlamında önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, son yıllarda basın özgürlüğü endekslerinde gerilerde yer alırken, benzer sansür uygulamalarıyla gündeme gelmişti. Bu haber, uluslararası toplumun ifade özgürlüğüne verdiği önemi hatırlatırken, Türkiye'nin kendi içinde yaşadığı benzer tartışmalara da ışık tutuyor. Ayrıca, Vietnam ile Türkiye arasındaki ticari ilişkiler gelişiyor olsa da, siyasi alandaki bu tür gerilimler iki ülke arasındaki ilişkileri doğrudan etkilemiyor.
