Venezuela'nın başkenti Caracas'ta geçtiğimiz hafta meydana gelen şiddetli depremin ardından çöken Tahiti Residence apartmanının enkazında kurtarma çalışmaları tüm hızıyla sürerken, enkaz altında kalanların yakınları ve sağ kurtulanlar arasında yayılan söylentiler, gerçeğin sınandığı bir umut ve çaresizlik sarmalına dönüşmüş durumda. Yetkililer, resmi açıklamalar ile halk arasında dolaşan söylentiler arasında giderek büyüyen bir uçurum olduğunu kabul ederken, uzmanlar bu tür durumların afet sonrası psikolojik travmayı derinleştirdiğine dikkat çekiyor.
Söylentilerin yarattığı kısır döngü
Depremin üzerinden 72 saat geçmesine rağmen arama kurtarma ekiplerinin enkazdan canlı çıkardığı kişi sayısı sadece üç. Ancak sosyal medyada yayılan görüntüler ve mesajlar, enkaz altında pek çok kişinin hâlâ hayatta olduğu iddiasını güçlendiriyor. Özellikle Tahiti Residence'in 5. katında oturan bir ailenin akrabaları, telefon sinyali aldıklarına inanarak enkazın o bölgesine yönelik yoğun bir kurtarma talebinde bulunuyor. Venezuela Sivil Savunma yetkilisi Carlos Pérez, "Enkaz altında kalanların cep telefonları şarjının bitmiş olması veya şebekenin çökmüş olması, sinyal alınabildiği yanılsamasına yol açabiliyor. Ancak bu, ailelerin umutlarını canlı tutarken, ekiplerimizi de yanlış yönlendirebiliyor" dedi.
Yakınlarını kaybetme korkusuyla kriz masasına akın eden aileler, yetkililerin yetersiz kaldığını düşünerek kendi enformasyon ağlarını kurmuş durumda. WhatsApp grupları ve Telegram kanalları üzerinden yayılan "sıcak nokta" listeleri, enkazın hangi bölgesinde nefes alan birinin olduğuna dair kulaktan dolma bilgilerle dolu. Uzman psikolog Maria Fernanda, "Afet sonrası dönemde söylentiler, belirsizliğe karşı bir başa çıkma mekanizması olarak ortaya çıkar. Ancak çoğu zaman gerçekçi olmayan beklentiler yaratarak hayal kırıklığını ve travmayı artırır" diye konuştu.
Bölgedeki durum ve küresel boyutu
Venezuela, son yıllarda yaşadığı derin ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle afet yönetimi konusunda ciddi zafiyetler yaşıyor. Deprem sonrası bölgeye ulaştırılan yardım malzemelerinin yetersizliği, arama kurtarma ekipmanlarının eksikliği ve koordinasyon sorunları, Tahiti Residence faciasının etkilerini katlayarak artırıyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Venezuela hükümetine teknik destek sağlamak için gönüllü ekipler göndermiş olsa da, siyasi gerilimler ve yaptırımlar nedeniyle yardımların etkili bir şekilde dağıtılması güçleşiyor. Bölgede faaliyet gösteren insani yardım kuruluşları, özellikle depremzedelerin psikolojik desteğe ve doğru bilgiye erişiminin sağlanması için acil adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.
Bu trajedi, Latin Amerika'da artan doğal afetler karşısında kırılgan devlet yapılarının ne kadar hazırlıksız olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Uzmanlar, iklim değişikliği ve yetersiz altyapı nedeniyle bölgenin deprem, sel ve toprak kayması gibi felaketlere daha açık hale geldiğini belirtiyor. Venezuela'nın komşuları Kolombiya, Brezilya ve Guyana, yaşanan felaketin ardından taziye mesajları yayımlarken, yardım tekliflerinde bulundu. Ancak Caracas yönetiminin bu tekliflere nasıl yanıt vereceği belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Venezuela'daki deprem ve sonrasında yaşanan kaos, doğal afet yönetimi konusunda güçlü bir kurumsal altyapının önemini bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla deprem kuşağında yer alan bir ülke olarak, afet sonrası koordinasyon ve psikososyal destek mekanizmalarını sürekli iyileştirmek zorundadır. Yaşanan bu tür olaylar, Türkiye'nin uluslararası insani yardım faaliyetlerinde aktif rol üstlenmesi ve bölgesel istikrara katkı sağlaması açısından da bir fırsat sunmaktadır. Ancak Venezuela örneği, siyasi krizlerin afet yönetimini nasıl felce uğratabildiğini göstermesi bakımından uyarıcı niteliktedir. Türk dış politikası, bu tür kriz bölgelerinde etkin bir diplomatik ve insani yardım stratejisi geliştirerek, hem küresel sorumluluklarını yerine getirebilir hem de benzer durumların kendi sınırları içinde yaşanması durumunda hazırlıklı olabilir.
