Venezuela'yı sarsan depremler, yalnızca bölgesel bir felaket değil, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri'nin büyük çaplı bir afet karşısındaki hazırlıksızlığını da gözler önüne seriyor. Uzmanlar, ABD'nin şu anki acil durum müdahale altyapısının, en kötü senaryoda milyonlarca vatandaşına ulaşamayacağı uyarısında bulunuyor. Venezuela'daki son depremler, Karayip levhası boyunca uzanan fay hatlarının yarattığı sismik riski bir kez daha hatırlatırken, asıl endişe verici olan ABD'nin kıta genelinde benzer bir felaket karşısındaki kırılganlığı.
Gelişmenin arka planı
Venezuela, 2025 yılının ilk aylarında art arda 5.0 ve üzeri büyüklükte depremlerle sarsıldı. Ülkenin kuzey kıyılarında meydana gelen bu sarsıntılar, Karayip levhası ile Güney Amerika levhası arasındaki sıkışmanın bir sonucu olarak yorumlanıyor. Bölgedeki yapı stokunun zayıflığı ve ekonomik krizin afet yönetimini sekteye uğratması, can kaybı ve hasarın boyutunu büyük ölçüde artırdı.
Ancak bu felaket, yalnızca Venezuela'nın değil, ABD'nin de bir uyarı zili oldu. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) ve Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA) raporlarına göre, ABD'nin Batı Kıyısı boyunca uzanan ve 'Büyük Olan' (The Big One) olarak adlandırılan dev bir depremin her an meydana gelebileceği biliniyor. Kaliforniya, Oregon ve Washington eyaletlerini etkilemesi beklenen bu felakette, milyonlarca insanın altyapı çökmesi, yangınlar ve tsunamilerle karşı karşıya kalması öngörülüyor.
FEMA'nın 2024'te yayımladığı stratejik plan, mevcut kaynak ve lojistik kapasitenin büyük bir deprem için yetersiz olduğunu itiraf ediyor. Kurum, özellikle iletişim altyapısının tamamen çökmesi durumunda, yardım malzemelerinin dağıtımının günler, hatta haftalar sürebileceğini belirtiyor. Venezuela'da yaşananlar, benzer bir senaryonun ABD'de yaşanması halinde ortaya çıkacak kaosun bir ön gösterimi niteliğinde.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin afet hazırlığındaki bu zafiyet, yalnızca ulusal değil, küresel bir etkiye de sahip. Dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD'de meydana gelecek büyük bir deprem, küresel tedarik zincirlerini felç edebilir. Özellikle Silikon Vadisi'nin yer aldığı Kaliforniya, teknoloji ve inovasyonun kalbi konumunda. Bir depremin bu bölgeyi vurması, küresel yazılım ve donanım üretiminde aksamalara yol açacaktır.
Bunun yanı sıra, ABD'nin askeri kapasitesi de bu tür bir felaketten doğrudan etkilenebilir. Pasifik Okyanusu'ndaki deniz üsleri ve hava kuvvetleri merkezleri, deprem ve tsunami riski altında. Uzmanlar, bu durumun ABD'nin küresel askeri varlığını geçici de olsa askıya alabileceğini, bunun da uluslararası güç dengelerinde boşluk yaratacağını öne sürüyor.
Venezuela örneği, ayrıca afet diplomasisinin önemini de ortaya koyuyor. ABD'nin kendi içindeki hazırlıksızlığı, uluslararası yardım taahhütlerini de zora sokacaktır. Küba, Meksika ve Türkiye gibi afet yönetiminde deneyimli ülkelerin, bu boşluğu doldurması gerekebilir. Ancak bu da başlı başına jeopolitik bir rekabet alanı haline gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'nin afet yönetimi deneyimini bir kez daha uluslararası gündeme taşımaktadır. 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından Türkiye, arama-kurtarma ve geçici barınma konularında önemli bir bilgi birikimi edindi. ABD'nin olası bir büyük depremde yaşayabileceği lojistik zorluklar, Türkiye'nin bu alandaki deneyimini ihraç etme potansiyelini artırabilir. Ayrıca, İstanbul'u bekleyen 7.0 üzeri deprem senaryoları düşünüldüğünde, ABD'nin hazırlıksızlığı aslında Türkiye için de bir uyarı niteliğindedir. Her iki ülke de benzer kentsel dönüşüm ve yapı stoku sorunlarıyla karşı karşıyadır. Türkiye, ABD ile afet yönetimi alanında işbirliği yaparak hem kendi kapasitesini geliştirebilir hem de küresel bir güvenlik ağının parçası haline gelebilir.
