Venezuela hükümeti, eski Devlet Başkanı Nicolas Maduro döneminde erişime engellenen yüzlerce haber sitesinden bazılarına yeniden erişim sağlanmasına izin verdi. Karar, ülkede yıllardır süren internet sansürü uygulamalarında ilk kez kısmi bir gevşeme olarak değerlendiriliyor. Erişim engellerinin kaldırıldığı siteler arasında muhalif görüşlere yer veren bazı haber portalları da bulunuyor.
Sansürün Arka Planı
Nicolas Maduro'nun devlet başkanlığı döneminde Venezuela, Latin Amerika'da en fazla internet sitesini engelleyen ülkelerden biri haline gelmişti. Sivil toplum kuruluşlarının raporlarına göre, 2013-2024 yılları arasında yüzlerce bağımsız haber sitesi, muhalif blog ve insan hakları platformu sistemli olarak erişime kapatıldı. Bu engellemeler genellikle devlet kontrolündeki telekomünikasyon kurumu CONATEL tarafından yürütülüyordu. Uluslararası basın özgürlüğü örgütleri, Venezuela'yı basın özgürlüğü sıralamalarında sürekli olarak en alt sıralarda göstermişti. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünün 2024 raporunda ülke, 180 ülke arasında 148. sırada yer almıştı.
Engellemeler yalnızca haber siteleriyle sınırlı değildi; sosyal medya platformları, VPN hizmetleri ve bazı muhalif siyasi partilerin web sayfaları da zaman zaman erişime kapatılıyordu. Özellikle seçim dönemlerinde sansürün dozunun arttığı gözlemleniyordu. 2024 devlet başkanlığı seçimleri öncesinde birçok bağımsız haber kaynağına erişim tamamen kesilmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Venezuela'daki bu karar, Latin Amerika'da basın özgürlüğü açısından dalgalanan bir tablonun parçası. Brezilya, Kolombiya ve Şili gibi ülkelerde son yıllarda ifade özgürlüğü alanında iyileşmeler yaşanırken, Nikaragua ve Küba gibi ülkelerde sansür uygulamaları devam ediyor. Venezuela'nın attığı adım, bölgesel kuruluşlar ve uluslararası gözlemciler tarafından temkinli bir olumlu adım olarak yorumlanıyor. Ancak engellerin hangi kriterlere göre kaldırıldığı ve kapsamının ne olduğu henüz net değil. Hükümetten yapılan açıklamada, "teknik düzenlemeler" gerekçe gösterildi ve hangi sitelerin yeniden erişime açıldığı tam olarak belirtilmedi.
Uluslararası basın örgütleri, kararın kalıcı olup olmadığını ve tüm engellenen siteleri kapsayıp kapsamadığını izlemeye devam edeceklerini duyurdu. Özgür basın savunucuları, bu tür kısmi açılımların bazen yalnızca uluslararası baskıyı azaltmaya yönelik geçici adımlar olabileceği uyarısında bulunuyor. Nitekim geçmişte benzer şekilde kaldırılan engellerin kısa süre sonra yeniden uygulandığı örnekler mevcut.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Venezuela'daki sansür uygulamaları ve kısmi erişim açılımı, Türkiye'nin Latin Amerika ile gelişen ilişkileri bağlamında dolaylı bir önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Venezuela ile ekonomik ve siyasi bağlarını güçlendirdi; karşılıklı üst düzey ziyaretler ve ticaret anlaşmaları imzalandı. Ancak Venezuela'daki basın özgürlüğü kısıtlamaları, Türkiye'nin bölgedeki imajını ve demokrasi söylemini etkileyebilecek bir faktör. Eğer erişim engelleri kalıcı olarak kaldırılırsa, bu durum Türkiye'nin de aralarında bulunduğu uluslararası toplum nezdinde Venezuela'ya yönelik eleştirilerin azalmasına katkı sağlayabilir. Aksi halde, sansürün devamı Türkiye'nin Venezuelalı muhalefetle ilişkilerini ve bölgesel denge politikasını zorlaştırabilir.
