Vatikan, Çin'de faaliyet gösteren ve resmi kilise hiyerarşisine karşı gelen bir Katolik grubun yedi üyesini aforoz etti. Karar, Vatikan'ın Pekin ile olan hassas ilişkilerinde yeni bir gerilim noktası olarak değerlendiriliyor. Aforoz edilenler arasında, kendini piskopos ilan eden bir din adamı ve ona bağlı diğer altı kişi bulunuyor. Vatikan, bu kişilerin 2023 yılında gerçekleştirdikleri yasa dışı atamalar nedeniyle kilise hukukuna aykırı hareket ettiklerini belirtti.
Gelişmenin arka planı
Çin'deki Katolik Kilisesi, uzun yıllardır Vatikan'a bağlı 'yeraltı kilisesi' ile Çin hükümetinin onayladığı 'vatansever kilise' arasında bölünmüş durumda. 2018 yılında Vatikan ile Çin arasında imzalanan geçici anlaşma, piskopos atamalarında uzlaşmayı hedefliyordu. Ancak anlaşma, her iki tarafta da muhalif sesleri susturamadı. Asi grup, anlaşmayı tanımayarak kendi piskoposlarını atamaya devam etti. Vatikan'ın aforoz kararı, bu gruba yönelik en sert yaptırım olarak kayıtlara geçti. Karar, Çin'deki Katolik toplumunda derin bir hayal kırıklığına yol açarken, Pekin yönetiminin tepkisini çekti.
Bölgesel ve küresel boyut
Vatikan'ın bu hamlesi, Asya'da artan dini gerilimlerin bir yansıması olarak görülüyor. Çin, kendi topraklarındaki dini faaliyetleri sıkı kontrol altında tutarken, Vatikan'ın aforoz kararını 'iç işlerine müdahale' olarak nitelendirebilir. Uzmanlar, bu kararın Vatikan-Çin arasındaki geçici anlaşmanın geleceğini tehlikeye atabileceğini belirtiyor. Ayrıca, küresel Katolik dünyasında Çin'deki Hristiyanlara yönelik baskıların arttığı yönünde bir algı oluşabilir. Bu durum, uluslararası kamuoyunda Çin'e yönelik eleştirileri güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin bu gelişmeyle doğrudan bir bağlantısı bulunmamakla birlikte, Vatikan'ın Çin'deki dini özgürlükler konusundaki tutumu, Ankara'nın da dini azınlıkların haklarına yaklaşımı açısından dolaylı bir referans teşkil edebilir. Ayrıca, Vatikan-Çin ilişkilerinde yaşanacak bir kriz, Türkiye'nin de dahil olduğu çok taraflı platformlarda din özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirebilir. Küresel güç dengeleri açısından, Çin'in uluslararası alandaki imajını zedeleyebilecek bu tür olaylar, Türkiye'nin dış politikada manevra alanını etkileyebilir.
