28 Eylül 2026 gecesi Asya-Pasifik bölgesinde diplomatik, ekonomik ve güvenlik alanlarında önemli gelişmeler yaşandı. Bölge başkentlerinden gelen haberler, önümüzdeki günlerde küresel piyasaları ve uluslararası ilişkileri etkileyebilecek nitelikte. İşte uyurken kaçırdığınız beş haber ve detayları.
1. Güney Çin Denizi'nde Ortak Devriye ve Diplomatik Gerilim
Filipinler ve ABD donanmaları, Güney Çin Denizi'nde ortak devriye gerçekleştirdi. Filipinler, 28 Eylül'de yaptığı açıklamada, devriyenin "seyrüsefer serbestisi ve uluslararası hukuka uygunluk" amacı taşıdığını belirtti. Çin Dışişleri Bakanlığı ise tatbikatı "bölgesel istikrarı bozucu" sözlerle eleştirdi ve egemenlik iddialarını yineledi.
Güney Çin Denizi, yıllardır Çin ile Filipinler, Vietnam, Malezya ve Brunei arasında egemenlik anlaşmazlıklarına sahne oluyor. 2016'daki hakem kararı, Çin'in dokuz çizgi iddiasını uluslararası hukuka aykırı bulmuştu. Ancak Beijing, kararı tanımıyor. Son devriye, ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle savunma işbirliğini derinleştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
2. Japonya Merkez Bankası'ndan Faiz Kararı
Japonya Merkez Bankası (BOJ), politika faizini değiştirmeyerek negatif faiz politikasını sürdürdü. Banka, enflasyonun hedefe yaklaştığını ancak ücret artışlarının henüz istenen düzeyde olmadığını vurguladı. Karar, yenin dolar karşısında dalgalanmasına yol açtı.
BOJ Başkanı, basın toplantısında "ekonomik toparlanmanın kırılgan olduğunu" ve "para politikasında aceleci bir sıkılaşmanın risk taşıdığını" ifade etti. Piyasalar, kararı büyük ölçüde bekliyordu; ancak gelecek yıl için faiz artırımı beklentileri korunuyor.
3. Hindistan'da Teknoloji Yatırımı ve Dijital Altyapı
Hindistan hükümeti, yarı iletken üretimi ve dijital altyapı için 10 milyar dolarlık yeni bir teşvik paketi açıkladı. Program, yerli çip üretimini artırmayı ve yabancı yatırımcıyı çekmeyi hedefliyor. Başbakan, ülkenin "küresel teknoloji tedarik zincirinde kilit oyuncu" olma hedefini yineledi.
Hindistan, Çin'e olan bağımlılığı azaltmak ve yarı iletken krizine karşı direnç kazanmak istiyor. ABD ve Japonya'dan şirketlerin Hindistan'da fabrika kurma planları bulunuyor. Ancak altyapı eksiklikleri ve bürokrasi, yatırımların hızını yavaşlatabilir.
4. Avustralya'da İklim Politikası Değişikliği
Avustralya hükümeti, 2035 için daha iddialı emisyon azaltım hedefi açıkladı. Yeni plan, kömür ihracatının kademeli olarak azaltılmasını ve yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılmasını öngörüyor. Karar, iç siyasette tartışma yarattı; muhalefet, ekonomik maliyetlere dikkat çekti.
Avustralya, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerden biri. Aşırı hava olayları, kuraklık ve mercan resiflerindeki beyazlama, kamuoyunda baskı oluşturuyor. Yeni hedef, uluslararası iklim müzakerelerinde Avustralya'nın konumunu güçlendirebilir.
5. Kuzey Kore'den Füze Denemesi
Kuzey Kore, 28 Eylül'de doğu kıyısından bir balistik füze denemesi gerçekleştirdi. Güney Kore ve Japonya, füzenin denize düştüğünü açıkladı. Pyongyang, denemenin "savunma amaçlı" olduğunu savundu.
Bu, son altı ayda yapılan üçüncü füze denemesi. BM Güvenlik Konseyi kararları, Kuzey Kore'nin balistik füze denemelerini yasaklıyor. ABD, müttefikleriyle istişare halinde olduğunu ve "gerekli adımların atılacağını" duyurdu. Uzmanlar, denemenin ABD ile müzakereleri yeniden başlatma çabası olabileceğini değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Asya-Pasifik'teki bu gelişmeler, Türkiye'nin küresel ticaret ve güvenlik dengeleri açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Güney Çin Denizi'ndeki gerilim, küresel tedarik zincirlerini ve deniz ticaret yollarını etkileyebilir; Türkiye'nin ihracat pazarları ve enerji ithalatı bundan zarar görebilir. Japonya'nın para politikası, gelişmekte olan piyasalar için sermaye akışını etkileyerek TL üzerinde baskı yaratabilir. Hindistan'ın teknoloji yatırımları, Türkiye'nin de benzer adımlar atması için bir uyarı niteliğinde. Kuzey Kore'nin füze denemeleri ise NATO ve BM çerçevesinde Türkiye'nin pozisyonunu etkileyebilir. Avustralya'nın iklim hedefi, Paris Anlaşması taahhütleri bağlamında Türkiye'ye örnek olabilir.
