Utah eyaletinden çok sayıda Kongre üyesi, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi (LDS) üyelerinin mezar taşlarında ve askeri kimlik kartlarında kullanmasına izin verilen dini sembolü kaldırma kararına sert tepki gösterdi. Pentagon yetkilileri, bu değişikliğin, 'yönetilemez' hale geldiği belirtilen mevcut sistemi standartlaştırma çabasının bir parçası olduğunu savunuyor. Ancak Utahlı vekiller, kararın dini özgürlükleri ihlal ettiğini ve askerler ile ailelerine saygısızlık olduğunu dile getiriyor.
Kararın Arka Planı ve Tepkiler
Pentagon'un geçtiğimiz haftalarda yayımladığı bir genelgeyle, mezar taşları ve askeri kimlik kartlarında kullanılabilecek dini sembollerin sayısını 39'dan sadece birkaçına indirdiği ortaya çıktı. LDS kilisesinin ayırt edici sembolü olan 'tanrı'nın gözü' veya diğer adıyla 'Mormon sembolü' bu listeden çıkarıldı. Karar, özellikle Utah'tan gelen Cumhuriyetçi vekillerin büyük tepkisini çekti. Eyalet Senatörü Mike Lee, yaptığı açıklamada, 'Bu karar, inanç özgürlüğüne yönelik düşüncesiz bir saldırıdır. Askerlerimizin en zor anlarında inançlarına tutunmalarına izin verilmelidir' dedi. Temsilciler Meclisi üyesi John Curtis de, 'Pentagon, bu sembollerin askerler için taşıdığı manevi değeri anlamış değil. Düzeltilmesi için mücadele edeceğiz' ifadelerini kullandı.
Pentagon sözcüsü yaptığı açıklamada, sistemin 39 sembolle 'yönetilemez' hale geldiğini ve standartlaştırma gerektiğini belirterek, 'Amaç, süreci daha verimli ve adil hale getirmektir. Herhangi bir dini grubu hedef almıyoruz' dedi. Ancak Utahlı yetkililer, LDS sembolünün yanı sıra diğer bazı dini grupların da sembollerinin listeden çıkarıldığını, sadece Hristiyan haçı, Yahudi Davud Yıldızı ve Müslüman hilali gibi en yaygın sembollerin kaldığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, ABD'de dini sembollerin kamu alanındaki yeri konusunda uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden alevlendirdi. Utah eyaleti, nüfusunun büyük çoğunluğu Mormon olan bir eyalet olarak bu karardan en çok etkilenen bölge konumunda. Eyalet yönetimi, konuyu yargıya taşımayı değerlendiriyor. Kararın diğer eyaletlerde de benzer tartışmalara yol açması bekleniyor. ABD'de dini özgürlükler konusunda hassas olan pek çok grup, Pentagon'un bu kararını 'inanç temelli ayrımcılık' olarak nitelendiriyor. Öte yandan, sembollerin standartlaştırılması çağrısında bulunan laik kesimler ise bu adımı olumlu karşılıyor. Küresel çapta ise bu karar, ABD ordusunun çok kültürlü yapısına ve dini çeşitliliğe yaklaşımı konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pentagon'un bu kararı, Türkiye'de doğrudan yankı bulmasa da, ABD'de dini sembollerin kamu alanındaki yeri konusundaki tartışmaların bir yansımasıdır. Türkiye, kendi laiklik anlayışı ve dini semboller konusundaki hassasiyetleriyle bu tartışmalara uzaktan da olsa eklemlenebilir. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin özellikle NATO müttefiki olarak ABD ordusunun iç politikalarındaki değişimleri izlemesi açısından önemlidir. Ayrıca, Türkiye'de de benzer şekilde kamu kurumlarında dini sembollerin kullanımına ilişkin tartışmalar yaşanmaktadır. Bu karar, uluslararası alanda dini özgürlükler ve laiklik dengesi konusunda bir örnek teşkil edebilir.
