ABD'nin güneybatısındaki Four Corners bölgesinde etkili olan şiddetli yağışlar, Utah'ta onlarca evi su altında bırakırken, Arizona'da hortumlar çatıları uçurdu, ağaçları yapıların üzerine devirdi ve elektrik hatlarını kopardı. Yetkililer, art arda gelen fırtınaların yol açtığı sel nedeniyle tahliye emirleri yayınladı ve bazı bölgelerde vatandaşlar çatılarda mahsur kaldı. Kurtarma ekipleri, helikopter ve botlarla mahsur kalanları kurtarmak için seferber oldu.
Fırtınaların Arka Planı ve Etkileri
Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS), bölgede saatte 50 mm'yi aşan yağışların kaydedildiğini ve toprağın suya doyması nedeniyle ani sellerin meydana geldiğini bildirdi. Utah'ın güneydoğusundaki San Juan County'de en az 30 evin su baskınına uğradığı, bazı yolların çöktüğü ve köprülerin hasar gördüğü belirtildi. Bölge sakinlerinden aldığı ihbarlar üzerine itfaiye ve ulusal muhafız birlikleri, çatılarda mahsur kalan onlarca kişiyi kurtardı. Utah Valisi Spencer Cox, olağanüstü hal ilan edildiğini ve afet yardım fonlarının serbest bırakıldığını duyurdu.
Arizona'da ise aynı hava sistemi, hortumlar üretti. Maricopa ve Pinal ilçelerinde en az üç hortumun kaydedildiği, hortumların bazı evlerin çatılarını tamamen söktüğü, ağaçları devirerek araçlara ve binalara zarar verdiği aktarıldı. Yerel yetkililer, elektrik hatlarının kopması nedeniyle 10 binden fazla hanenin elektriksiz kaldığını, bazı bölgelerde doğal gaz sızıntılarının tespit edildiğini açıkladı. Arizona Acil Durum Yönetim Ajansı, hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü ve can kaybı olup olmadığına dair henüz net bilgi bulunmadığını bildirdi.
Meteorologlar, bölgede etkili olan bu sistemin, Büyük Okyanus'tan gelen nemli hava kütlelerinin sıcak ve kuru hava ile çakışması sonucu oluştuğunu belirtiyor. İklim değişikliğinin etkisiyle son yıllarda Güneybatı ABD'de aşırı hava olaylarının sıklığının arttığına dikkat çekiliyor. Uzmanlar, kuraklıkla mücadele eden bölgede ani sellerin altyapı üzerinde ek baskı oluşturduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Four Corners bölgesi, Colorado, Utah, Arizona ve New Mexico eyaletlerinin kesiştiği noktada yer alıyor ve geniş bir kurak iklim kuşağına sahip. Son yıllarda artan orman yangınları ve kuraklık, toprağın su tutma kapasitesini azaltarak sel riskini artırıyor. Bu tür aşırı hava olayları, sadece yerel halkı değil, aynı zamanda tarım ve turizm sektörlerini de olumsuz etkiliyor. Bölgedeki ulusal parklar ve rezervasyon alanları, sel nedeniyle geçici olarak kapatıldı.
Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA), Utah ve Arizona'ya ekipler göndererek yerel yönetimlere destek sağlıyor. Başkan Joe Biden, eyalet valileriyle görüşerek federal yardımın koordine edileceğini açıkladı. İklim bilimciler, bu tür olayların gelecekte daha sık görülebileceği uyarısında bulunuyor ve altyapı yatırımlarının önemine işaret ediyor.
Öte yandan, aşırı hava koşulları enerji arz güvenliğini de tehdit ediyor. Elektrik kesintileri, özellikle yaz aylarında soğutma ihtiyacı nedeniyle hassas gruplar için risk oluşturuyor. Yetkililer, vatandaşlara sel sularına yaklaşmamaları ve tahliye emirlerine uymaları çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin güneybatısındaki sel ve hortum felaketi, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava olaylarının küresel ölçekte arttığını gösteriyor. Türkiye de son yıllarda benzer şekilde ani seller, orman yangınları ve kuraklık gibi iklim kaynaklı afetlerle karşı karşıya. Bu gelişme, iklim uyum politikalarının ve altyapı dayanıklılığının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ayrıca, ABD'deki afet yönetimi ve kurtarma operasyonları, Türkiye'nin AFAD benzeri kurumları için ders çıkarılabilecek örnekler sunuyor. Küresel iklim müzakerelerinde (COP süreçleri) afet risk azaltımı ve finansmanı konularında iş birliği ihtiyacını vurguluyor.
