Bu hafta, Wall Street Week programının ABD-Meksika-Kanada Ticaret Anlaşması’na (USMCA) odaklanan özel bir sayısı yayınlandı. Yeniden müzakereler, on yıllardır sınır ötesi entegrasyon üzerine inşa edilmiş olan otomotiv endüstrisinin geleceğini test ediyor. Ayrıca, ABD'li çiftçiler, diğer denizaşırı pazarların giderek zorlaşması nedeniyle Kanada ve Meksika'ya yaptıkları ihracata giderek daha fazla bağımlı hale geliyor. Bu gelişmeler, Kuzey Amerika ticaret blokunun kaderini belirleyecek kritik bir döneme işaret ediyor.
USMCA’nın Arka Planı ve Güncel Durum
USMCA, 1994 yılında yürürlüğe giren NAFTA’nın yerini almak üzere 2020’de imzalandı. Anlaşma, üç ülke arasında mal ve hizmet ticaretini serbestleştirirken, özellikle otomotiv, tarım ve fikri mülkiyet alanlarında yeni kurallar getirdi. Ancak, anlaşmanın 2026’da gözden geçirilmesi öngörülüyor ve bu süreçte taraflar arasında önemli anlaşmazlıklar yaşanıyor. ABD, özellikle Çin’in Kuzey Amerika’ya dolaylı yollardan girişini engellemek için menşe kurallarının sıkılaştırılmasını talep ediyor. Meksika ise enerji sektöründe ABD’li yatırımcılara yönelik kısıtlamaları nedeniyle eleştiriliyor. Kanada ise süt ürünleri ticaretinde korumacı politikalarını sürdürüyor.
Otomotiv sektörü, USMCA’nın en kritik unsurlarından biri. Anlaşma, bir aracın %75’inin (NAFTA’da %62,5 idi) Kuzey Amerika’da üretilmesini ve %40-45’lik kısmının asgari ücreti saatte 16 dolar olan işçiler tarafından yapılmasını şart koşuyor. Ancak, bu kuralların uygulanması otomotiv devlerini zorluyor. Örneğin, Ford ve General Motors gibi şirketler, tedarik zincirlerini yeniden yapılandırmak zorunda kalabilir. Ayrıca, elektrikli araçlara geçiş, menşe kurallarının yeniden tanımlanmasını gerektiriyor.
Tarım sektörü de benzer bir belirsizlikle karşı karşıya. ABD’li çiftçiler, Asya ve Avrupa’daki ticaret engelleri ve jeopolitik gerilimler nedeniyle Kanada ve Meksika’ya yönelmiş durumda. 2023’te ABD’nin tarım ihracatının %30’u bu iki ülkeye yapıldı. Ancak, Meksika’nın genetiği değiştirilmiş mısır ithalatını sınırlama planı ve Kanada’nın süt ürünleri kotaları, müzakerelerde kilit konular olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
USMCA’nın geleceği, sadece Kuzey Amerika’yı değil, küresel ticaret dengelerini de etkileyecek potansiyele sahip. ABD’nin Çin ile rekabeti, bölgesel ticaret bloklarının güçlenmesine yol açarken, USMCA’nın zayıflaması ABD’nin Asya-Pasifik’teki IPEF (Hint-Pasifik Ekonomik Çerçevesi) gibi girişimlerine de zarar verebilir. Ayrıca, AB’nin Latin Amerika ile Mercosur anlaşması gibi alternatif ticaret bloklarına yönelmesi, Kuzey Amerika’nın rekabet gücünü azaltabilir.
Otomotiv endüstrisindeki dönüşüm, özellikle elektrikli araç bataryaları ve nadir toprak elementleri gibi stratejik sektörlerde tedarik zinciri bağımlılığını yeniden şekillendiriyor. ABD, Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) ile yeşil enerji yatırımlarını teşvik ederken, Kanada ve Meksika da benzer stratejiler izliyor. Ancak, USMCA’daki belirsizlik, yatırımcıların bölgeye güvenini sarsabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
USMCA’daki gelişmeler, Türkiye’yi doğrudan etkilemese de küresel ticaret eğilimleri açısından önemli ipuçları sunuyor. ABD’nin bölgeselleşme çabaları, Türkiye’nin AB ile Gümrük Birliği güncellemesi ve diğer ticaret anlaşmalarına olan ihtiyacını artırıyor. Ayrıca, otomotiv sektöründeki dönüşüm, Türkiye’nin Avrupa ve Orta Doğu’daki tedarik zinciri bağlantıları için bir model oluşturabilir. Türkiye, kendi elektrikli araç üretimi ve batarya yatırımlarıyla bu küresel değişime ayak uydurmalı; aksi halde rekabet avantajını kaybedebilir. USMCA müzakereleri, ticaret anlaşmalarının jeopolitik ve teknolojik faktörlerle nasıl iç içe geçtiğini göstererek Türkiye’nin dış politika stratejilerine ışık tutuyor.
