Suudi Arabistan'ın petrolü, Katar'ın doğalgazı ya da Irak'ın hidrokarbon zenginliği Ürdün'de yok. Ancak Ürdün, Orta Doğu enerji haritasında giderek değerlenen başka bir varlığa sahip: coğrafi konum. Hükümetin 3 Mayıs 2026'da onayladığı 2025-2035 Ulusal Enerji Stratejisi, bu avantajı merkeze alıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Ürdün'ün yeni enerji stratejisi, ülkenin enerji ithalatı bağımlılığını azaltmayı ve bölgesel bir enerji geçiş merkezi olmayı hedefliyor. Strateji, yenilenebilir enerji kapasitesini artırmayı, doğalgaz altyapısını genişletmeyi ve komşu ülkelerle elektrik bağlantı hatlarını güçlendirmeyi öngörüyor. Ürdün, Arap Ülkeleri Elektrik Bağlantı Anlaşması kapsamında Mısır, Irak ve Körfez ülkeleriyle entegrasyonunu derinleştirmeyi planlıyor.
Ülke, uzun yıllardır enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılıyor. 2022'deki Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarındaki artış, Ürdün'ü alternatif kaynaklara yöneltti. Doğu Akdeniz'de keşfedilen gaz sahaları ülkenin dikkatini bu bölgeye çevirdi. Ayrıca, Kızıldeniz kıyısındaki Akabe Körfezi üzerinden LNG terminallerine yapılan yatırımlar, Ürdün'ün enerji tedarik çeşitliliğini artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ürdün'ün enerji diplomasisi, sınırlı kaynaklara sahip bir ülkenin jeopolitik konumunu nasıl stratejik bir kaldıraca dönüştürebileceğinin örneği olarak görülüyor. Ülke, Arap Doğalgaz Boru Hattı'nın geçiş güzergahında yer alıyor ve bu hat Mısır gazını Ürdün ve Lübnan'a taşıyor. Ayrıca, Irak'ın Basra Körfezi'ndeki yeni boru hattı projeleri de Ürdün'ü transit ülke olarak öne çıkarıyor.
Bölgesel enerji iş birliği, sadece ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir araç olarak da işlev görüyor. Ürdün, İsrail ile doğalgaz anlaşmaları yaparak hem enerji tedarikini güvence altına alıyor hem de bölgesel entegrasyonu teşvik ediyor. Körfez ülkeleriyle elektrik bağlantı hatları, Suudi Arabistan ve Katar'a alternatif güzergahlar sunarak enerji güvenliğine katkı sağlıyor. Bu durum, Ürdün'ü hem enerji tedarikçisi hem de transit merkezi konumunda bölgesel bir oyuncu yapıyor.
Uzmanlara göre Ürdün'ün enerji stratejisi, küresel enerji geçişi sürecinde fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçişin de bir örneği. Ülke, güneş enerjisi potansiyelini kullanarak hem iç tüketimini karşılamayı hem de elektrik ihraç etmeyi hedefliyor. Bu bağlamda Ürdün, bölgede yenilenebilir enerji yatırımlarında öncü ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ürdün'ün enerji stratejisi, Türkiye'nin bölgesel enerji koridoru hedefleriyle örtüşüyor. Türkiye, Doğu Akdeniz gazının Avrupa'ya taşınmasında kilit ülke konumunda; Ürdün'ün Mısır ve İsrail ile enerji iş birliğini artırması, Türkiye'nin de bölgesel projelere katılımını teşvik edebilir. Ayrıca, elektrik bağlantı hatları ve yenilenebilir enerji yatırımları, Türk firmaları için müteahhitlik ve teknoloji ihracatı fırsatları sunuyor. Ekonomik olarak, Ürdün'ün enerji tedarik güvenliğini artırması bölgesel istikrara katkı sağlayacak ve Türkiye'nin ticaret hacmini olumlu etkileyebilir. Diplomatik açıdan, Türkiye-Ürdün ilişkilerinin enerji alanında güçlenmesi, Orta Doğu'da çok taraflı iş birliğine yeni bir boyut kazandıracaktır.
